Jak dbać o automatyczne skrzynie biegów?

Nie ulega wątpliwości, że automatyczne przekładnie to jedne z najbardziej skomplikowanych elementów samochodu. Jednocześnie są one również drogie w naprawie. Niestety, niewłaściwie serwisowane automaty dość często odmawiają posłuszeństwa. Jak dbać o automatyczne skrzynie biegów?

Rodzaje automatycznych skrzyń biegów

Rodzajów skrzyń jest kilka, a automatyczne skrzynie biegów są bardzo złożone. Zresztą nie każdy automat to tradycyjna skrzynia biegów, która wykorzystuje konwerter momentu obrotowego. Mimo iż to właśnie one gwarantują najwyższy poziom komfortu użytkownika, a nawet osiągi auta, to takich skrzyń jest coraz mniej. Problemem jest tutaj dość duża masa takiego elementu, ale też jego** złożoność i wysoki koszt produkcji**.

Objawy zużycia automatycznej skrzyni biegów

Wczesne rozpoznanie problemów ze skrzynią biegów pozwala uniknąć kosztownych napraw. Do najczęstszych objawów zużycia należą: szarpanie lub opóźnienia podczas zmiany biegów, niepokojące dźwięki (stukoty, zgrzyty), wycieki oleju przekładniowego, przegrzewanie się skrzyni oraz zapalanie się kontrolki awarii na desce rozdzielczej. Jeśli zauważysz którykolwiek z tych symptomów, nie zwlekaj z wizytą w serwisie.

Skrzynie dwusprzęgłowe

Na popularności zyskują natomiast przekładnie dwusprzęgłowe, np. DSG w VW, o których więcej w artykule ““. W praktyce są to skrzynie dwusprzęgłowe z kołem dwumasowym.

Taki układ ma jednocześnie dwa zapięte przełożenia, przewidując, który bieg będzie potrzebny za chwilę. W związku z tym takie skrzynie są bardzo szybkie, a przy tym** małe, lekkie i tańsze w produkcji**. Ich problem to ewentualne szarpanie podczas ruszania. Nie pasują one też do niektórych małych silników, gdyż jazda takim autem traci na komforcie.

Skrzynie bezstopniowe

Jeszcze inne są skrzynie bezstopniowe. W tym przypadku współpracujący z nimi silnik, podczas przyspieszania może pracować na stałych optymalnych obrotach. Takie przekładnie są dobrym wyborem do spokojnej jazdy, zwłaszcza w połączeniu z silnikami wysokoprężnymi, co pozwala też zachować komfort akustyczny.

W samochodach z motorami benzynowymi wciśnięcie gazu do podłogi spowoduje jazdę na bardzo wysokich obrotach, a dźwięk wydawany przez silnik negatywnie przełoży się na komfort podróży. Co gorsza, skrzynie CVT są uważane za awaryjne i drogie w naprawie, choć nowsze mechanizmy wyglądają na tym tle zdecydowanie lepiej. W zasadzie za** niezniszczalne uważa się skrzynie e-CVT**, które do bezstopniowego przekazywania napędu w autach hybrydowych nie wykorzystują łańcucha i kół stożkowych jak tradycyjne skrzynie CVT, ale są przekładnią planetarną.

Jak dbać o automatyczne skrzynie biegów? Poza skrzynią e-CVT inne automaty łączy to, że zaniedbywane nie wytrzymują przebiegów rzędu 200 000 km. Jako że** koszty remontu takich skrzyń są często zbliżone do wartości używanego auta**, trzeba o nie dbać i je regularnie serwisować. Idealnie pasuje tu powiedzenie “Lepiej zapobiegać niż leczyć”.

Jak dbać o automatyczne skrzynie biegów?

Jeżeli chcecie jeździć automatem musicie o niego dbać, aby nie zjadły was koszty napraw. Mówimy też o stylu jazdy 🙂 Samochód z automatem daje na pewno dużo frajdy z jazdy, lecz naprawa uszkodzonej skrzyni potrafi kosztować krocie. **Sama wymiana olejów przekładniowych potrafi dać nieźle po kieszeni, a naprawa może wynieść 3 średnie pensje brutto czyli nawet 15 tyś. PLN. **Kosztowne bywa też wgranie nowego oprogramowania sterującego. Jednak najdrożej będą nas kosztować usterki mechaniczne wymagające zastąpienia uszkodzonych części nowymi elementami.

Skrzynia manualna ma więc tą zaletę nad automatyczną skrzynią biegów iż jej naprawa jest zdecydowanie tańsza.

Jeżeli przesiadasz się z manualnej skrzyni biegów na automatyczną to musisz wiedzieć jakie są zmiany przełożeń. Kiedy skrzynia powinna być w pozycji d, kiedy w pozycji p, jak się wrzuca bieg wsteczny, itp…

Pozycje zmiany biegów: tryb “P“ to parking. W tej pozycji lewarek musi znajdować się na postoju. W niektórych samochodach nie można zablokować drzwi lub nawet wyjąć kluczyka ze stacyjki, jeżeli lewarek nie znajduje się w trybie “P“.

Ważne natomiast, aby włączać go tylko po zatrzymaniu auta. W innym wypadku może się to skończyć zniszczeniom skrzyni, choć elektronicznie sterowane przekładnie bronią się przed wybraniem trybu “P“ podczas jazdy.

Co istotne, na pochyłym terenie najpierw przełożyć trzeba z “D“ na “N“, puścić na chwilę hamulec, znów go wcisnąć i dopiero wtedy włączyć tryb “P“. Przekłada się to jednak na przyspieszone zużycie sprzęgiełek.

Tryb “R“ (“Reverse“) to jazda do tyłu. Do włączenia jest on tylko po zatrzymaniu auta. Włączenie trybu, kiedy pojazd się całkowicie nie zatrzymał, spowoduje szarpanie skrzynią, a w ostateczności nawet jej uszkodzenie.

Z kolei tryb “N“ (“Neutral“) to luz, którego nie należy włączać podczas jazdy, kiedy samochód toczy się rozpędem. Na pewno automat zużywa się podczas** wachlowania lewarkiem na postoju**.

Eksploatacja automatów zimą

Jak dbać o automatyczne skrzynie biegów poza tym, że uważać trzeba na tryby? Automaty dużej troski wymagają też zimą. Przy niskich temperaturach kierowca nie powinien poruszać się dynamicznie zaraz po uruchomieniu auta, a dopiero po osiągnięciu temperatury roboczej, kiedy optymalnie działają zawory, a olej zyskuje właściwą lepkość.

W ogóle w starszych automatach szybka i dynamiczna jazda im nie służy. Tyczy się to zwłaszcza takich aut z USA. Przy takiej jeździe warto postawić na dodatkową chłodnicę oleju.

Holowanie

Taka chłodnica pomoże też przy holowaniu ciężkich przyczep.  Chociaż holowanie przyczepy nie powinno być problemem w nowszych autach  z mechanicznymi skrzyniami, gdyż z reguły są one już w ten element wyposażone. Samych** samochodów z automatami też lepiej nie holować**.

Jazda na krótkich dystansach

Samym skrzyniom szkodzi też** jazda na krótkich odcinkach**. Wpływa m.in. na pojawianie się w mechanizmie wody kondensacyjnej i pogorszenie parametrów oleju.

Sporym problemem bez względu na skrzynię jest też wyjechanie z piasku lub błota. Jeżeli zachodzi taka możliwość, należy ją zablokować na pierwszym biegu.

Szczególną uwagę poświęcić trzeba też skrzyniom DSG, które często mają tradycyjne, suche sprzęgła. Tarczę sprzęgła zużywa** długa jazda na półsprzęgle**, co podgrzewa zresztą również dwumasowe koło zamachowe. Dlatego też na pagórkowatym terenie podczas jazdy pod górę łatwo zniszczyć skrzynię. Kierowcy, którzy często poruszają się po takim terenie, powinni postawić na auta z klasycznymi automatami.

Wymiana oleju

Ważna jest też regularna wymiana oleju w skrzyni, o czym wielu kierowców zdaje się zapominać. Otóż tę ciecz eksploatacyjną wymieniać należy nie rzadziej niż co** 60 000 km**. Nawet wtedy, kiedy to producent samochodu nie przewiduje takiej operacji. Skoro wyjaśniono, jak dbać o automatyczne skrzynie biegów, przyjrzeć trzeba się właśnie interwałom wymiany oleju.

Wymiana oleju w automatycznej skrzyni biegów

Jeszcze kilka lat temu producenci samochodów zakładali, że wymiana oleju w automatach jest zbędna, gdyż wystarczy on na całe życie pojazdu. Mocna krytyka spowodowała, że zmienili swoje poglądy. Obecnie każdy producent zaleca już wymianę oleju w interwałach pomiędzy** 30 a 60 tys. km**, choć są tacy, którzy zalecają, aby pierwsza wymiana odbyła się nieco później, a kolejne interwały były krótsze.

Wynikało to z tego, że wymiana oleju w automatycznej skrzyni biegów nie pozwalała całkowicie spuścić starej cieczy. Niekiedy dało się go wymienić tylko w połowie, co oznaczało, że jedynie część oleju była nowa.

Dziś wygląda to już zupełnie inaczej. Coraz częściej stosuje się dynamiczną wymianę oleju, kiedy środek smarny maszyna wypompowuje podczas pracy silnika, a w jego miejsce wprowadza nowy. Na taką wymianę oleju trzeba jednak więcej płynu, niż przewiduje pojemność skrzyni.

Z reguły** im więcej biegów ma skrzynia, tym wymiana jest droższa**. Zaraz po niej wyraźnie widać jednak, że mechanizm pracuje o wiele płynniej. Przekłada się to oczywiście na trwałość przekładni.

Wymiana oleju w skrzyni DSG

Olej wymieniać trzeba także w skrzyniach DSG, szczególnie w mechanizmach z mokrymi sprzęgłami. Z kolei czysty olej pozwala na niezawodną pracę mechatroniki, czyli precyzyjnego urządzenia sterującego skrzynią. Jest to o tyle istotne, że taka usterka mechatroniki to wydatek rzędu kilku tysięcy złotych, a i tak nie ma żadnej gwarancji, że idealna praca skrzyni zostanie przywrócona. W większości skrzyń dwusprzęgłowych olej wymieniać należy co 60 000 km, zwracając tęż uwagę na stan sprzęgieł i koło dwumasowe, o którym więcej informacji znaleźć można w artykule ““.

Dlaczego warto wymieniać olej?

Skrzynie automatyczne mają precyzyjne** elektrohydrauliczne układy sterowania**. Działają one poprawnie tylko wtedy, kiedy współpracują z czystym olejem o właściwej lepkości. Zresztą dobrego i czystego oleju potrzebują także sprzęgiełka.

Olej w automatycznych skrzyniach biegów jest bezbarwny lub barwiony na czerwono. Przezroczysta może być ciecz zalana w fabryce, choć nie jest to żadna reguła. Olej na wymianę zawsze jest jednak czerwony, choć z czasem ciemnieje podobnie jak olej silnikowy. Do oleju przedostają się bowiem cząstki okładzin sprzęgieł i z biegiem czasu utrudniają pracę elektrozaworów automatu.

Zużywanie się oleju wynika z kolei z działania wysokiej temperatury. Zasada jest prosta, gdyż im jest ona wyższa, tym ciecz ubywa szybciej. Co istotne, w automatycznej skrzyni biegów temperatura może być wyższa niż w misce olejowej silnika.

Skutkuje to ścinaniem oleju i zmianą jego lepkości. To natomiast coraz częstsze występowanie szarpnięć i naprężeń, co jest szkodliwe dla układu przekazania napędu.

Wiedząc, jak dbać o automatyczne skrzynie biegów, zachodzi szansa, że taki mechanizm posłuży kierowcy wystarczająco długo. To gwarancja tego, że układ jest w dobrym stanie, a skrzynia pracować będzie płynniej.

Widać wyraźnie, że szczególnie ważna jest regularna wymiana oleju. Przy zakupie samochodu z automatyczną skrzynią biegów na rynku wtórnym pomóc może Ekspercki Raport z oględzin pojazdu. Ekspert sprawdza samochód na wielu płaszczyznach, a raport zawiera w sobie:

• Informacje podstawowe i dodatkowe auta

• Ocenę zewnętrzną pojazdu

• Recenzję szyb i świateł

• Sprawozdanie o stanie opon i felg

• Ocenę komory silnika

• Ocenę wnętrza pojazdu

• Opinię o kokpicie i stanie elementów tapicerki

• Sprawdzenie podwozia

• Historię napraw

Samochód zostaje też podpięty pod komputer diagnostyczny, a ekspert odbywa nim jazdę próbną. Do raportu dołącza też galerię wykonanych zdjęć. Zwiększa to szanse na nabycie auta** sprawnego technicznie i zadbanego**, który wart jest swojej ceny i nadaje się do eksploatacji. Skoro wiecie, jak dbać o automatyczne skrzynie biegów i kupić samochód używany w dobrym stanie, pozostaje życzyć powodzenia.

Podstawowe zasady serwisowania automatycznej skrzyni biegów

Regularna wymiana oleju przekładniowego to podstawa długiej i bezproblemowej eksploatacji automatu. Warto również kontrolować stan uszczelek i przewodów, aby zapobiec wyciekom. Zaleca się przeprowadzanie diagnostyki komputerowej skrzyni co najmniej raz na dwa lata. W przypadku wykrycia nieprawidłowości, takich jak opóźnienia w zmianie biegów czy nietypowe dźwięki, należy niezwłocznie udać się do specjalistycznego serwisu.