Problemy po sprzedaży samochodu – co zrobić, kiedy kupujący zgłasza ukryte wady pojazdu i chce pieniędzy z tytułu rękojmi

W artykule “Problemy po sprzedaży samochodu – co zrobić, kiedy kupujący zgłasza ukryte wady pojazdu i chce pieniędzy z tytułu rękojmi” dowiesz się m.in.:

• Z jakimi problemami spotykają się zbywcy po sprzedaży auta?

• Czym jest rękojmia za wady ukryte?

• Kiedy nabywca może dochodzić roszczeń z tytułu rękojmi?

• Jak bezpiecznie sprzedać samochód używany?

Najczęstsze problemy po sprzedaży auta

Sprzedaż samochodu nie oznacza końca formalności. Podstawą jest przekazanie wszystkich dokumentów, pojazdu i kluczyków nabywcy. Następnie sprzedający powinien zgłosić zbycie w wydziale komunikacji (30 dni) oraz ubezpieczycielowi (14 dni).

Niestety, zdarza się, że po kilku tygodniach od sprzedaży kupujący otrzymuje mandaty, a zwłaszcza wezwania lub pisma od nowych właścicieli. Poniżej lista najczęstszych sytuacji, które mogą spotkać zbywcę po sprzedaży auta.

Pisma urzędowe, przedłużenie ubezpieczenia i mandaty od policji, straży miejskiej lub GITD przy braku zgłoszenia sprzedaży samochodu

Wynik braku zarejestrowania samochodu używanego przez kupującego. W związku z tym w systemie elektronicznym CEPiK widnieją dane poprzedniego właściciela. Żeby zapobiec takiej sytuacji, wystarczy dopilnować terminu zawiadomienia o zbyciu pojazdu w wydziale komunikacji w ciągu 30 dni od transakcji. Można to zrobić online przez stronę GOV. W ciągu 14 dni o sprzedaży należy też poinformować towarzystwo ubezpieczeniowe.

Jeżeli nie doszło do zgłoszenia sprzedaży przez zbywcę i otrzymał on mandat nowego właściciela, należy przesłać organowi wystawiającemu niezbędne dokumenty potwierdzające transakcję. Wystarczy kopia umowy kupna-sprzedaży pojazdu.

Przeczytaj też: “Zgłoszenie zbycia pojazdu przez Internet“

Roszczenia z tytułu rękojmi za wady ukryte

Kupujący może skorzystać z instytucji rękojmi za wady ukryte. Jeżeli więc stwierdzi, że sprzedawca zataił przed nim wady (np. silnika, skrzyni biegów, korozja), może żądać od sprzedającego zwrotu kosztów naprawy, obniżenia ceny lub nawet odstąpienia od umowy. To częsta praktyka, która  jest stosowana przez nieuczciwych nabywców.

Podstawowym środkiem ostrożności może być wyłączenie rękojmi w umowie. Jeżeli sprzedawca tego nie zrobi, nadal to kupujący musi udowodnić, że wada istniała przed sprzedażą.

Tyle w teorii, ponieważ nawet przy wyłączeniu rękojmi nabywca może dochodzić swoich racji. Dlatego najbezpieczniej sporządzić osobne oświadczenie, które wskaże uszkodzone rzeczy i elementy wymagające naprawy. Natomiast przy żądaniu zwrotu pieniędzy i rozwiązania umowy, nie należy godzić się na zaproponowane warunki bez opinii rzeczoznawcy lub decyzji sądu.

Czy sprzedający odpowiada za wady auta?

Sprzedający, którzy chcą zabezpieczyć się przed zgłaszaniem wad przez kupującego, zawierają w umowie przykładowe zapisy:

Jak zabezpieczyć się przed roszczeniami kupującego?

Aby zminimalizować ryzyko roszczeń po sprzedaży auta, warto zadbać o dokładne udokumentowanie stanu technicznego pojazdu. Przed podpisaniem umowy wykonaj zdjęcia wszystkich istotnych elementów, sporządź protokół zdawczo-odbiorczy i zachowaj potwierdzenia przeglądów oraz napraw. Dobrym rozwiązaniem jest umożliwienie kupującemu przeprowadzenia niezależnej diagnostyki. W umowie warto zawrzeć szczegółowe zapisy dotyczące stanu technicznego oraz ewentualnych znanych usterek. Takie działania mogą być kluczowe w przypadku ewentualnych sporów sądowych.

• “Kupujący zna stan techniczny pojazdu i nie wnosi zastrzeżeń.”

• “Rękojmia zostaje wyłączona.”

• “Strony wyłączają odpowiedzialność sprzedającego z tytułu rękojmi za wady fizyczne i prawne pojazdu.”

Zbywcy są pewni, że takie zapisy skutecznie chronią przed roszczeniami kupującego. Niestety, nie zawsze ma to zastosowanie. Otóż prawo przewiduje sytuacje, kiedy rękojmia obowiązuje mimo wyłączenia w umowie sprzedaży.

Jeżeli nawet rękojmia została wyłączona, w następujących przypadkach kupujący może powołać się na tę instytucję:

• Sprzedawca zataił wadę lub wprowadził kupującego w błąd (np. zapewnianie o bezwypadkowej historii, mimo że auto brało udział w poważnej kolizji).

• Wada była istotna i niemożliwa do wykrycia przy zwykłych oględzinach (np. uszkodzona uszczelka pod głowicą lub skrzynia biegów, ubytek płynu chłodniczego).

• Kupujący został celowo pozbawiony możliwości dokładnego sprawdzenia auta (np. zniechęcanie do przeglądu technicznego, odmowa wydania auta na diagnostykę).

W każdej takiej sytuacji sąd może uznać, że wyłączenie rękojmi jest bezskuteczne, ponieważ narusza zasadę uczciwości w obrocie cywilnym. Ponadto rękojmia nie działa, jeżeli sprzedawca jest przedsiębiorcą (np. komis, działalność gospodarcza) i zbywa pojazd na rzecz osoby prywatnej.

Prawo do rękojmi za wady pojazdu. Czego może żądać kupujący?

Sama rękojmia jest ustawową odpowiedzialnością sprzedającego za wady fizyczne lub prawne zbywanego towaru, na przykład samochodu. Wada występuje, jeżeli:

• zmniejsza wartość lub użyteczność pojazdu;

• sprawia, że pojazd nie ma właściwości, o których zapewniał sprzedawca;

• uniemożliwia normalne użytkowanie pojazdu.

W takim wypadku kupujący może żądać obniżenia ceny, naprawy wady na koszt sprzedającego lub odstąpienia od umowy i zwrotu pieniędzy. Równocześnie musi wykazać, że wada istniała w chwili sprzedaży i nie wynika ze sposobu użytkowania (np. przeciążenie, zaniedbania podczas eksploatacji). Może to wymagać opinii rzeczoznawcy lub dokumentacji warsztatowej.

Rękojmia za wady w Kodeksie cywilnym

Przeczytaj też: “Rękojmia na samochód używany a kodeks cywilny – czym jest rękojmia za wady pojazdu, jak kupować samochód od osoby prywatnej i dealera?“

Przykład z życia – problemy po sprzedaży samochodu pomimo zapisów ochronnych w umowie

Instytucja rękojmi ma chronić obie strony transakcji. Jednak daje też miejsce do nadużyć. W Internecie jest wiele historii, kiedy sprzedawcy czują się pokrzywdzeni, ponieważ po kilku tygodniach nabywcy zwracają się z prośbą o pokrycie kosztów lub obniżenie ceny w wyniku wykrycia wad. Przynajmniej teoretycznie, ponieważ sprzedający zapewniają, że nabywcy byli informowani o wadach sprzedawanego pojazdu. Poniżej historia takiego zbywcy opisana na jednym z portali:

Sprzedałem auto i mam problem. Kupujący oglądał je trzy razy, znał stan pojazdu i sam zrezygnował z dodatkowej diagnostyki. Po dwóch tygodniach przesłał pismo z żądaniem zwrotu pieniędzy, twierdząc, że zataiłem informacje o szkodach. Wszystko, co było widoczne, pokazałem i opisaliśmy to w umowie.

Samochód przed sprzedażą był na serwisie olejowym, po czym pokonałem nim ponad 2000 km. Auto pracowało bez problemów. Nie ubywało płynów, nie wyskakiwały też niepokojące komunikaty. W piśmie otrzymałem żądanie zwrotu środków, ponieważ kupujący uznał, że auto nie nadaje się do jazdy. W dokumencie wskazano, że:

• Zataiłem przed nimi informacje o skali szkody na aucie. To nieprawda, ponieważ wskazałem miejsce i zakres prac, które zostały wykonane w ASO. Szkoda została wyceniona na 27 000 zł, co potwierdziłem dosłaną fakturą.

• W aucie jest uszkodzona uszczelka pod głowicą, ponieważ ubywa płynu chłodniczego. Nie jest to jednak żadna ekspertyza serwisu, ale samozwańcza ocena.

• W samochodzie jest uszkodzone podszybie, co zostało wskazane podczas oględzin i nawet zapisane w umowie.

Kupujący wskazał, że auto jest niesprawne, a jego użytkowanie grozi dalszymi uszkodzeniami. Nie zgadzam się z tym. Jedyną rzeczą, która faktycznie dyskwalifikuje, jest brak światła przeciwmgielnego, czego nie byłem świadom. Jednak za to zgodziłem się zapłacić nabywcy.

Powyższa historia to klasyczny przykład sporu o rękojmię. Pokazuje on, jakie problemy po sprzedaży samochodu mogą czekać zbywcę.

Co powinien zrobić sprzedawca, jeżeli kupujący żąda zwrotu pieniędzy za wady ukryte pojazdu?

Z nieuczciwym żądaniem zwrotu pieniędzy lub nawet odstąpienia od umowy może spotkać się każdy sprzedawca. Dotyczy to nawet tych sytuacji, kiedy w umowie jest zapis o wyłączeniu instytucji rękojmi. Najważniejsze, żeby nie ulegać panice. Poniżej instrukcja, jak zachować się w takiej sytuacji:

• Nie uznawaj winy w pierwszej odpowiedzi – często w pierwszej kolejności wysyłana jest wiadomość SMS, e-mail, ewentualnie to telefon od kupującego. W odpowiedzi trzeba poprosić o pisemne uzasadnienie reklamacji z opisem wady i opinią warsztatu.

• Zweryfikuj fakty – warto odrzucić reklamację, jeżeli wada nie istniała wcześniej lub sprzedający wiedział o usterce. Zawsze trzeba odpowiadać oficjalnie, najlepiej listem poleconym z potwierdzeniem odbioru lub e-mailem.

• Przedsądowe wezwanie do obniżenia wartości pojazdu – dokument wysyłany w kolejnym kroku jako próba polubownego rozwiązania sprawy przed skierowaniem na drogę sądową.

• Odpowiedz w podobnej formie – należy odpowiedzieć w formie oficjalnej  za potwierdzeniem odbioru, przedstawiając swoje stanowisko i brak zgody na żądania przedstawione w roszczeniu. Warto poprosić o ewentualne skierowanie sprawy do sądu.

Zwykle na tym sprawa się kończy, zwłaszcza przy tańszych autach w cenie od 10 000 do 30 000 zł.** Jeżeli nabywca od początku chciał tylko uzyskać korzyść majątkową i oszukać sprzedawcę, jest mało prawdopodobne, że uda się z tym do sądu**. Należy pamiętać, że wiąże się to z wysokimi kosztami (opłaty sądowe, adwokat, biegły sądowy, warsztat).

Skoro szanse na zwycięstwo na drodze sądowej są małe, nieuczciwy kupujący nie podejmie takiego ryzyka. Jeżeli natomiast sprawa trafi na wokandę, należy zasięgnąć porady prawnika lub skorzystać z darmowej pomocy Rzecznika Konsumentów.

Jak zabezpieczyć się przy transakcji sprzedaży pojazdu?

Widać wyraźnie, że sprzedaż samochodu używanego nie kończy się na przekazaniu kluczyków i dokumentów, a następnie zgłoszeniu zbycia w CEPiK i ubezpieczycielowi. Żeby nie narazić się na skutki oszustwa nieuczciwego nabywcy, warto dopilnować pełnej dokumentacji i jasnych zapisów w umowie.

Bezpieczna sprzedaż samochodu używanego krok po kroku:

• Spisz dokładną umowę kupna-sprzedaży samochodu – w umowie trzeba zawrzeć dokładny opis auta (numer VIN, przebieg, rok, numer rejestracyjny), dane sprzedającego i kupującego, cenę i datę sprzedaży, opis stanu technicznego pojazdu i listę znanych usterek lub napraw. Warto też dodać zapis, że kupujący zna stan techniczny pojazdu i nie wnosi zastrzeżeń, a strony wyłączają odpowiedzialność sprzedającego z tytułu rękojmi za wady fizyczne i prawne pojazdu. Nie zawsze chroni on sprzedawcę, ale będzie dowodem, że nabywca był świadom zakupu auta, wobec którego ma zastrzeżenia.

• Przygotuj oświadczenie o stanie technicznym pojazdu – przydaje się drugi dokument, który wskazuje usterki i naprawy do wykonania. Wystarczy zapis: “W aucie o numerze VIN… sprzedawanym w dniu … za cenę…, informuję kupującego, że następujące rzeczy są uszkodzone i wymagają naprawy:“. Dokument muszą podpisać obie strony. Jeżeli nabywca nie chce go podpisać, lepiej zrezygnować ze sprzedaży pojazdu takiej osobie.

• Zachowaj faktury, rachunki i historię serwisową – warto trzymać wszystkie faktury i rachunki za naprawę, wymianę oleju czy przegląd techniczny. To dowody, że sprzedawca dbał o pojazd, co często jest podważane przez nieuczciwych nabywców.

• Zapisz ogłoszenie, zdjęcia i korespondencję – dobrze jest zapisać kopię ogłoszenia oraz zachować korespondencję z kupującym. W przypadku wystąpienia na drogę sądową może to przesądzić o wiarygodności sprzedającego.

• Nie oddawaj pieniędzy bez opinii rzeczoznawcy lub decyzji sądu – nie należy poddawać się naciskom kupującego. Wręcz przeciwnie – trzeba wystąpić o pisemne zgłoszenie reklamacji, opinię niezależnego rzeczoznawcy oraz wskazanie daty i okoliczności ujawnienia się wady. Nie warto reagować emocjonalnie, ale w przypadku pewności wobec swoich racji trzymać się dowodów.

Przeczytaj też: “Umowa kupna-sprzedaży samochodu w pigułce“

Problemy po sprzedaży samochodu są więc jak najbardziej możliwe i mogą narazić na poważne straty finansowe. Co ważne, większość problemów po sprzedaży auta nie wynika z usterek samego pojazdu, ale braku formalności i zachowania dowodów. Dlatego nie warto się spieszyć, ale przygotować dokładną umowę wraz z załącznikiem opisującym uszkodzenia i wymagane naprawy. Natomiast przy żądaniach o zwrot kosztów zachować spokój i poprosić o dowody i ekspertyzy. Cała korespondencja powinna być formalna.

zdjęcie: problemy po sprzedaży samochodu (https://pixabay.com/photos/handshake-autokaufmann-automobile-4011416/)

Rękojmia a gwarancja – najważniejsze różnice

Wielu sprzedających i kupujących myli pojęcia rękojmi i gwarancji. Rękojmia to ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy za wady rzeczy sprzedanej, obowiązująca z mocy prawa. Gwarancja natomiast jest dobrowolnym zobowiązaniem udzielanym przez producenta lub sprzedawcę i jej warunki określa dokument gwarancyjny. W przypadku samochodów używanych gwarancja występuje rzadko, natomiast rękojmia dotyczy niemal każdej transakcji, chyba że została skutecznie wyłączona w umowie.