Rękojmia na samochód używany a kodeks cywilny – czym jest rękojmia za wady pojazdu, jak kupować samochód od osoby prywatnej i dealera?

Czym jest rękojmia na samochód używany?

Rękojmia na samochód używany to specjalny instrument stworzony w celu ochrony nabywców przed nieuczciwymi sprzedawcami. Niestety, sprzedający skuszeni wyższą ceną wielokrotnie cofają przebieg, tuszują usterki i historię pojazdu. Poszkodowany nabywca może wówczas wystosować żądania wobec sprzedawcy.

Oczywiście z instrumentu rękojmi nie można korzystać w sposób dowolny. Dlatego problemy techniczne wychodzące na jaw podczas normalnej, codziennej eksploatacji nie podlegają rękojmi. Kwalifikują się do tego usterki obecne w momencie wydania samochodu.

Prawo do rękojmi w kodeksie cywilnym

Rękojmia jest określona w Kodeksie Cywilnym. Wyjaśnienie tego instrumentu przynosi dział II (Rękojmia za wady, artykuły od 556 do 576 KC). Przepisy wskazują, że z rękojmi na auto używane można skorzystać, jeżeli zachodzą konkretne przesłanki:

• Samochód ma wadę.

• Usterka nie wynika z normalnej eksploatacji.

• Wada istnieje pomimo wcześniejszych zapewnień sprzedawcy o jej braku.

• W momencie  zakupu samochodu nabywca nie wiedział o usterce.

• Wada ujawniła się po zakupie, ale istniała przed transakcją.

Ile trwa rękojmia na samochód używany kupiony od osoby prywatnej i dealera?

Rękojmia na auto używane może obowiązywać przy zakupie pojazdu od osoby prywatnej i dealera:

• Rękojmia na samochód używany od osoby prywatnej – kluczowe są zapisy w umowie kupna-sprzedaży pojazdu. W dokumencie znajdują się zasady, zakres i okres trwania rękojmi. Minimalnie to 3 miesiące, maksymalnie – 2 lata, jednak częściej jest to 12 miesięcy.

• Rękojmia na samochód używany od dealera – udzielana obowiązkowo, gdzie dealer jest odpowiedzialny za wszystkie wady pojazdu. Rękojmia obowiązuje przynajmniej przez rok. Maksymalny okres ważności uprawnienia to 2 lata.

Istnieje też bezterminowa odpowiedzialność z tytułu rękojmi. Ten instrument dotyczy wad, które nie tylko istniały w chwili podpisywania umowy, ale też zostały celowo zatajone przed nabywcą.

Przeczytaj też: “Samochód z komisu – czy warto, jak sprawdzić?”

Wady fizyczne i prawne z tytułu rękojmi na używane auto

Roszczeń z tytułu rękojmi można dochodzić przy wadach prawnych i fizycznych. W przypadku aut wada prawna zachodzi, jeżeli:

• Samochód będący przedmiotem umowy wcześniej został skradziony.

• Samochód ma przynajmniej dwóch właścicieli i został sprzedany bez zgody jednego z nich.

Szerszy katalog odnosi się do wad fizycznych. Ten rodzaj wady zachodzi, jeżeli przedmiot umowy jest niezgodny z informacjami w dokumencie, ale nie tylko:

• Samochód nie ma właściwości wynikających z umowy, okoliczności lub przeznaczenia (np. różnice w faktycznych parametrach technicznych i dokumentacji).

• Sprzedający zapewnił nabywcę o określonych właściwościach, a okazało się, że auto ich nie ma (np. cofnięty przebieg).

• Samochód został wydany w stanie niezupełnym (np. brak kluczyka).

• Nabywca poinformował sprzedawcę o przeznaczeniu, a sprzedający nie zgłosił zastrzeżeń wobec takiego użytkowania (np. inaczej homologowany i zarejestrowany pojazd).

Przeczytaj też: “Umowa przedwstępna sprzedaży samochodu – czym jest, co musi zawierać i do czego zobowiązuje umowa przedwstępna sprzedaży pojazdu? Pobierz wzór umowy przedwstępnej sprzedaży auta”

Kiedy nie można skorzystać z rękojmi na samochód używany?

Zasady rękojmi nie są mocno skomplikowane. Natomiast w przypadku aut z rynku wtórnego często pojawiają się problemy interpretacyjne. Tymczasem przepisy jasno wskazują, kiedy nabywcy nie przysługuje możliwość powołania się na instrument rękojmi. Dotyczy to kilku sytuacji:

• Usterka jest wadą eksploatacyjną.

• Podczas sprzedaży auto nie miało wady.

• Kupujący wiedział o wadzie w momencie zakupu samochodu.

Roszczenia przy korzystaniu z rękojmi – rekompensata finansowa lub zwrot samochodu

Jeżeli okazało się, że nabyty pojazd ma wadę, kupujący może żądać rekompensaty w kilku formach:

Rękojmia a gwarancja – najważniejsze różnice

Wielu kupujących myli rękojmię z gwarancją, jednak są to dwa odrębne instrumenty prawne. Rękojmia wynika bezpośrednio z przepisów Kodeksu Cywilnego i obowiązuje niezależnie od woli sprzedawcy, natomiast gwarancja jest dobrowolnym zobowiązaniem producenta lub sprzedawcy, określonym w osobnym dokumencie. W przypadku rękojmi to sprzedawca odpowiada za wady istniejące w chwili sprzedaży, natomiast gwarancja obejmuje tylko te usterki, które zostały wskazane w warunkach gwarancji. Warto pamiętać, że korzystanie z gwarancji nie wyklucza możliwości dochodzenia roszczeń z tytułu rękojmi.

• Żądanie obniżenie ceny i zwrot części środków – w proporcji do ceny pierwotnej, z uwzględnieniem wartości auta bez wady w stosunku do wartości pojazdu z usterką. W związku z tym, że samodzielne porównanie tych wartości może być trudne, warto skorzystać ze wsparcia rzeczoznawcy.

• Odstąpienie od umowy i odzyskanie całej kwoty zapłaconej za samochód – niemożliwe, jeżeli wada jest mało istotna.

• Naprawa usterki.

• Wymiany na pojazd bez wad.

Wybór formy roszczenia zależy od konkretnej sytuacji i charakteru wady. W przypadku samochodów używanych roszczeniem najczęściej jest żądanie obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy.

Przeczytaj też: “Umowa kupna-sprzedaży samochodu w pigułce”

Jak skorzystać z rękojmi i dochodzić roszczeń po zakupie przy wadzie ukrytej samochodu?

Jeżeli wada samochodu została zauważona po zakupie, należy powiadomić o tym fakcie sprzedawcę. Czas na wystosowanie roszczeń to rok od stwierdzenia wady. Najlepiej zrobić to na piśmie. Ewentualnie można wysłać wiadomość e-mail lub SMS, jednak tradycyjna korespondencja jest tutaj zdecydowanie najlepszym wyborem. Słowna informacja jest najmniej rozsądna i wymaga świadka.

Przy dochodzeniu swoich racji należy posłużyć się dokumentacją. Pomogą zdjęcia i filmy. Można skorzystać ze wsparcia fachowca i poprosić o ekspertyzę mechanika. Jeżeli natomiast sprawa została skierowana na drogę sądową, zwykle potrzeba opinii biegłego sądowego, który przeprowadzi oględziny pojazdu. Warto pamiętać, że dochodzenie roszczeń jest trudniejsze, jeżeli przed lub po stwierdzeniu usterki nastąpiła ingerencja w stan techniczny pojazdu, na przykład w ramach wykonanych napraw.

W przypadku komisów czy dealerów prowadzących działalność gospodarczą podmiot ma 14 dni na rozpatrzenie reklamacji. Jeżeli nie ustosunkuje się do żądań w tym terminie, przyjmuje się, że zostały one uznane. Nie dotyczy to jednak spraw, kiedy samochód używany został kupiony od osoby prywatnej.

Przeczytaj też: “Kupno samochodu od komornika – zalety, gdzie szukać, jak kupić?”

Umowa sprzedaży samochodu a rękojmia. Jakie informacje zawrzeć, żeby móc dochodzić swoich praw przy wadach samochodu?

Z rękojmi na samochód używany można skorzystać w określonych sytuacjach. Żeby dochodzić swoich racji od nieuczciwego sprzedawcy, duże znaczenie mają informacje znajdujące się w umowie kupna-sprzedaży auta. Zasada jest prosta: im więcej szczegółów dotyczących stanu pojazdu, tym lepiej.

Co ważne, w dochodzeniu swoich praw pomóc może również ogłoszenie o sprzedaży pojazdu, jeżeli znajdujące się tam informacje są przekłamane. Dlatego warto zrobić zdjęcie lub skan anonsu sprzedażowego.

Co może zrobić sprzedawca, kiedy kupujący domaga się pieniędzy w ramach rękojmi kupionego pojazdu?

Jeżeli po sprzedaży samochodu kupujący ma pretensje i przysyła pisma z żądaniem zwrotu części środków lub rozwiązania umowy, na pewno nie warto ich ignorować. Należy bronić swojego zdania, oczywiście, o ile faktycznie nie zataiło się ukrytych wad.

W sytuacji,** kiedy pretensje są nieuzasadnione, trzeba wyjaśnić to na piśmie, najlepiej listem poleconym**. Ignorowanie dokumentacji to najgorsze możliwe zachowanie, które zostanie wykorzystane przeciwko sprzedawcy na ewentualnej rozprawie sądowej.

Oczywiście wcale nie musi dojść do takiej rozprawy. Nabywca musi bowiem złożyć pozew w sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania sprzedawcy. Poza tym to kupujący jest stroną wnioskującą, a więc musi ponieść koszty sądowe. Przynajmniej do czasu rozstrzygnięcia sprawy.

Jak sprawdzić używany samochód od osoby prywatnej?

Rękojmia na samochód używany nie obowiązuje, jeżeli sprzedawca poinformuje o wadach i usterkach samochodu. Oczywiście nadal nie warto ufać sprzedawcy na słowo, ale dokładnie sprawdzić konkretny egzemplarz. Pomoże przegląd techniczny w warsztacie, usterki wykazać może również jazda próbna.

Jednak weryfikację można rozpocząć dużo wcześniej, już na etapie przeglądania ogłoszeń. Pozwala na to historia samochodu, która jest dostępna po numerze VIN. Wystarczy znaleźć właściwy dekoder VIN.

W ten sposób można sprawdzić dane techniczne pojazdu, fabryczne wyposażenie, chronologiczną historię, informacje o szkodach i kolizjach, akcje serwisowe producenta, a nawet zobaczyć zdjęcia z poprzednich aukcji sprzedażowych. W raporcie znajduje się także informacja, czy samochód nie jest kradziony.

Przeczytaj też: “Co należy sprawdzić przed kupnem samochodu?”

Dokładna weryfikacja pozwoli uniknąć problemów po zawarciu umowy i zakupie wadliwego auta. Nabycie samochodu z ukrytą wadą to bowiem nie tylko straty finansowe, ale także możliwe unieruchomienie pojazdu. Dlatego nawet wówczas, kiedy zachodzi możliwość skorzystania z rękojmi na samochód używany, a sprzedawca ponosi odpowiedzialność za ukryte wady, lepiej zadbać o swoje interesy jeszcze przed zakupem auta. W związku z tym warto nabyć pojazd sprawny technicznie i bez wad prawnych.

zdjęcie: pixabay.com (https://pixabay.com/photos/right-law-attorney-justice-4926156/)