System monitorowania kierowcy – jak działa, obowiązkowy ADDW od 7 lipca 2026 r.

Czym jest system monitorowania kierowcy (Driver Monitoring System)?

Przez DMS, z angielskiego Driver Monitoring System, należy rozumieć jeden z pokładowych systemów bezpieczeństwa. To zaawansowany układ, który bez przerwy obserwuje osobę za kierownicą podczas jazdy. To możliwe dzięki kamerze wewnętrznej skierowanej w stronę kierowcy. Następnie, na podstawie obrazu twarzy, oczu i pozycji głowy, przeprowadza analizę zachowania prowadzącego. W ten sposób układ określa, czy kierowca jest skupiony na prowadzeniu pojazdu, a może ma rozproszoną uwagę.

W podstawowym zakresie DMS ocenia m.in. kierunek spojrzenia, częstotliwość mrugania, długotrwałe odwracanie wzroku od drogi oraz nienaturalne pozycje głowy kierowcy. Poza tym w wielu pojazdach dodatkowo monitoruje oznaki zmęczenia lub senności (m.in. przymykanie oczu, ziewanie).

Wszystko w celu poprawy bezpieczeństwa jazdy, co nie byłoby możliwe, gdyby nie uruchamianie ostrzeżeń o zmęczeniu i braku uwagi. Dlatego DMS stanowi bazę dla funkcji ADDW, która ostrzega kierowcę o rozproszeniu uwagi.

To funkcja obowiązkowa dla nowych modeli wprowadzanych na rynek unijny od 7 lipca 2024 r. Dlatego wiele nowych samochodów, w tym auta chińskie wchodzące na rynek europejski, było już wyposażonych w ADDW. Natomiast od 7 lipca 2026 r. system jest już wymagany dla wszystkich nowych pojazdów rejestrowanych w UE, także modeli produkowanych przed tą datą.

Przeczytaj też: Jak działa kamera 360 stopni w samochodzie?

Z czego składa się system monitorowania uwagi kierowcy?

Układ monitorowania uwagi kierowcy opiera się na trzech kluczowych elementach. Układ nie działałby właściwie, gdyby nie obraz z kamery, czujniki i algorytmy sztucznej inteligencji:

• Kamera – niewielka kamera wewnętrzna najczęściej montowana w obudowie nad kierownicą, w zespole kamer i czujników w okolicy lusterka wstecznego lub rzadziej w górnej części deski rozdzielczej.

• Oświetlenie podczerwone i czujniki – kamera pracuje w podczerwieni (IR) i jest skierowana wyłącznie na kierowcę, żeby móc obserwować jego twarz, oczy oraz pozycję głowy. Diody IR doświetlają twarz, dzięki czemu czujniki IR rozpoznają zachowania niezależnie od pory dnia i warunków oświetlenia.

• Oprogramowanie oparte na AI – software, który po otrzymaniu obrazu z kamery ocenia twarz i oczy kierowcy, w tym kierunek spojrzenia oraz poziom uwagi. Jeżeli AI uzna, że parametry nie są w normie, system uruchamia ostrzeżenie w ramach ADDW.

Co monitoruje system wykrywania zmęczenia kierowcy?

System monitorowania kierowcy analizuje zachowanie osoby za kierownicą w czasie rzeczywistym. Układ koncentruje się głównie na kierunku wzroku, postawie i reakcjach kierowcy:

• Kierunek wzroku (eye-tracking) – śledzenie gałek ocznych, żeby zarejestrować, gdzie patrzy i jak poruszają się oczy kierowcy. W ten sposób można ocenić, czy osoba za kierownicą ma pełną uwagę, skupiając się na drodze i lusterkach.

• Pozycja głowy – analiza orientacji i pochylenia głowy w celu wykrycia nadmiernego odwracania się i nienaturalnych przechyłów.

• Czas odwrócenia wzroku od drogi – ocena czasu, przez jaki wzrok kierowcy pozostaje poza sytuacją drogową. Reakcja systemu i uruchomienie alarmu zależy od prędkości pojazdu  – 6 sekund (od 20 do 50 km/h) lub 3,5 sekundy (powyżej 50 km/h).

• Ruchy powiek (opcjonalnie) – monitoring i analiza częstotliwości mrugania, przymykania oczu oraz dłuższego zamknięcia powiek, co wskazuje na zmęczenie i senność.

Jak działa system monitorowania kierowcy krok po kroku?

System monitorowania kierowcy pracuje w sposób ciągły. Cały proces jest w pełni zautomatyzowany, od zebrania informacji, przez ich analizę, aż po opcjonalne uruchomienie ostrzeżenia, o ile zachodzi taka potrzeba:

Wpływ systemu monitorowania kierowcy na rynek wtórny i codzienną eksploatację

Wprowadzenie obowiązkowego systemu monitorowania kierowcy oraz funkcji ADDW wpłynie nie tylko na producentów, ale także na użytkowników pojazdów. W przypadku samochodów używanych, szczególnie tych sprowadzanych spoza UE, konieczne może być doposażenie auta w wymagane systemy, aby uzyskać rejestrację. Dodatkowo, niesprawność systemu może być wykrywana podczas badań technicznych, co może skutkować koniecznością naprawy przed dopuszczeniem pojazdu do ruchu. Warto również pamiętać, że systemy te mogą wymagać regularnej kalibracji, szczególnie po wymianie szyby lub naprawach powypadkowych.

• Rejestracja obrazu – kamera na bieżąco monitoruje kierowcę w czasie jazdy.

• Detekcja twarzy i oczu – obraz z kamery trafia do jednostki obliczeniowej odpowiedzialnej za analizę. Oprogramowanie wykonuje detekcję twarzy kierowcy, zaznaczając charakterystyczne miejsca (np. oczy i nos) dla dalszej analizy ruchów głowy oraz położenia oczu i powiek.

• Ocena kierunku spojrzenia – system sprawdza, czy wzrok kierowcy jest skierowany na drogę, lusterka i inne istotne elementy.

• Wykrywanie rozproszenia i ostrzeżenie kierowcy – jeżeli wzrok kierowcy zbyt długo odbiega od pożądanego kierunku, system interpretuje to jako rozproszenie uwagi. Po przekroczeniu progu aktywuje się ostrzeżenie systemu ADDW. Forma ostrzeżenia może być różna, od sygnału dźwiękowego, przez ikonę na desce rozdzielczej, komunikat tekstowy, aż po wibracje kierownicy lub fotela.

Sam system aktywuje się automatycznie po przekroczeniu prędkości 20 km/h. Wprawdzie funkcję można wyłączyć, ale wymaga to przeklikania się przez menu auta. Natomiast po ponownym uruchomieniu pojazdu ADDW włączy się powtórnie.

Przeczytaj też: Inteligentny asystent prędkości. Jak będzie działać system ISA?

System ADDW i DMS – co różni oba rozwiązania?

Wielu kierowców nie potrafi wskazać różnic pomiędzy systemem DMS a ADDW. Faktem jest, że oba rozwiązania służą podniesieniu bezpieczeństwa jazdy w zakresie eliminowania przemęczonych i rozproszonych kierowców. Natomiast opisują coś zupełnie innego, ponieważ DMS jest całą technologią, a ADDW prawnie wymaganą funkcją:

• DMS (Driver Monitoring System) – technologia służąca obserwowaniu zachowania kierowcy w celu oceny uwagi i skupienia lub wręcz przeciwnie – rozproszenia i często zmęczenia. Układ składa się z kamery, czujników i algorytmów do analizy twarzy, oczu i pozycji głowy.

• ADDW (Advanced Driver Distraction Warning) – funkcja bezpieczeństwa ostrzegająca o rozproszeniu uwagi kierowcy (np. alarm dźwiękowy, wibracje kierownicy lub fotela, ikona na desce rozdzielczej, komunikat tekstowy).

Oznacza to, że system DMS może działać bez ADDW, ale nie odwrotnie. Funkcja ostrzegania o zmęczeniu kierowcy nie zadziała bez DMS lub innego podobnego systemu.

Przeczytaj też: NG eCall w samochodach. Jak działa nowy system eCall po wypadku i czy zawsze zadzwoni na numer alarmowy 112?

Obowiązkowy ADDW od 7 lipca 2026 r.

W ramach unijnych przepisów dotyczących bezpieczeństwa pojazdów (GSR2) docelowo funkcja ADDW ma być ich obowiązkowym wyposażeniem. Celem zaostrzenia regulacji jest ograniczenie liczby wypadków, które wynikają z rozproszenia uwagi i zmęczenia kierowców, co w konsekwencji powinno przełożyć się na wyższy poziom bezpieczeństwa na drogach Unii Europejskiej.

W ten sposób funkcja ADDW staje się standardowym elementem systemów monitorowania kierowcy i obowiązkowym wyposażeniem nowych aut homologowanych na europejski rynek. Nową funkcję wdrażano w dwóch etapach:

• Od 7 lipca 2024 r. – ADDW obowiązkowy dla nowych modeli, które od tej daty przechodzą homologację UE.

• Od 7 lipca 2026 r. – ADDW obowiązkowy dla wszystkich nowych pojazdów rejestrowanych po raz pierwszy w UE (nowe i wcześniej znane modele).

Warto podkreślić, że funkcja ADDW jest obowiązkowa dla dwóch kategorii pojazdów – M oraz N:

• Kategoria homologacyjna M – pojazdy przeznaczone do przewozu osób (m.in. samochody osobowe, minivany, autobusy).

• Kategoria homologacyjna N – pojazdy przeznaczone do przewozu towarów (m.in. samochody dostawcze, ciężarówki).

Przeczytaj też: System rozpoznawania znaków drogowych w samochodzie. Czym jest i jak działa system TSR (Traffic Sign Recognition)?

Zalety i ograniczenia systemu monitorowania kierowcy

Podsumowując, system monitorowania kierowcy jest aktualnie jednym z filarów bezpieczeństwa w samochodach. Połączenie kamery wewnętrznej, czujników i algorytmów służy ocenie uwagi i wykrywaniu rozproszenia kierowcy. Wówczas, za sprawą funkcji ADDW, system informuje o wykrytym problemie.

Natomiast rozwiązanie obowiązkowe dla wszystkich nowych samochodów z pewnością może irytować część kierowców. Zwłaszcza że niektóre marki poszły krok dalej i oferują systemy z czujnikami reagującymi również na pozycję za kierownicą czy sposób trzymania kierownicy. W konsekwencji system może uruchamiać alarm w sytuacjach, które dla kierowcy są normalne i jest do nich przyzwyczajony.

zdjęcie: system monitorowania kierowcy (https://pixabay.com/illustrations/ai-generated-vehicle-car-dashboard-8228500/)

Prywatność i bezpieczeństwo danych w systemach DMS

Systemy monitorowania kierowcy budzą pytania dotyczące prywatności, ponieważ analizują obraz twarzy i zachowanie kierowcy. Producenci zapewniają, że dane są przetwarzane lokalnie w pojeździe i nie są przesyłane na zewnątrz, a obraz nie jest zapisywany. Jednak użytkownicy powinni zapoznać się z polityką prywatności producenta oraz obowiązującymi przepisami RODO, aby mieć pewność, jak ich dane są chronione.