Które automatyczne skrzynie biegów są najlepsze?

Automatyczne skrzynie biegów to przede wszystkim wysoki komfort przy użytkowaniu auta. Ponadto to większe bezpieczeństwo, gdyż kierowca, który nie musi zmieniać biegów, może skupić się na kierowaniu pojazdem. Co więcej, jako że obecne automaty potrafią optymalizować spalanie, w grę wchodzi też czynnik ekonomiczny. Oto rodzaje automatycznych skrzyń biegów i zalecenia dotyczące eksploatacji samochodów z automatami.

Automatyczne skrzynie biegów — rodzaje

Samochody z automatyczną skrzynią biegów nie są dziś niczym rzadkim. Wiele pojazdów z automatami znaleźć można też na rynku wtórnym. W pierwszej kolejności, szukając sobie auta używanego, trzeba wiedzieć, jaki rodzaj skrzyni pracuje w danym egzemplarzu. W innym wypadku kierowca naraża się na mocne obciążenie portfela, ponieważ nie wszystkie automatyczne skrzynie biegów są sobie równe. Zwłaszcza że wiele zależy też od ich właściwej eksploatacji. Który rodzaj przekładni automatycznej jest więc najlepszy?

Jak wybrać samochód z automatyczną skrzynią biegów?

Wybierając auto z automatyczną skrzynią biegów, warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych aspektów. Przede wszystkim należy sprawdzić, jaki typ przekładni zastosowano w danym modelu – niektóre skrzynie, jak klasyczne hydrokinetyczne, uchodzą za bardziej trwałe, podczas gdy dwusprzęgłowe mogą wymagać częstszych napraw. Istotna jest także historia serwisowa pojazdu, zwłaszcza regularność wymiany oleju w skrzyni. Przed zakupem warto wykonać jazdę próbną, aby ocenić płynność pracy przekładni i wykluczyć szarpania czy opóźnienia w zmianie biegów. Dobrą praktyką jest również sprawdzenie raportu VIN, który pozwoli zweryfikować przebieg oraz ewentualne naprawy skrzyni biegów.

Zautomatyzowana skrzynia biegów

W tym przypadku celem było stworzenie zautomatyzowanej przekładni manualnej, w którym obsługą sprzęgła zajmuje się elektronika. Dodatkowo kierowca ma możliwość zmiany biegów, korzystając z łopatek przy kierownicy lub joysticka. Zautomatyzowana skrzynia biegów ułatwia jazdę, choć ma pewne wady. Przede wszystkim przy zmianie biegów szarpie, a przy tym jest bardzo ospała. Dlatego użytkowanie auta z tą przekładnią, zwłaszcza w ruchu miejskim, może być nieco uciążliwe. Niestety, wysokie bywają również koszty napraw skrzyń zautomatyzowanych.

Warto pamiętać, że często skrzynie tego rodzaju występują pod nazwą Selespeed, Sensodrive lub Easytronic. Znaleźć można je na wyposażeniu wielu popularnych aut, np. Alfa Romeo 156, BMW serii 3 (E36), Fiat 500, Peugeot 208, Renault Twingo, Toyota Corolla, Volkswagen Up! czy Opel Astra H, który znalazł się w zestawieniu tanich aut z automatami. Więcej tego typu modeli ujęto w artykule pt. ““.

Hydrokinetyczna przekładnia automatyczna

Jeszcze do niedawna hydrokinetyczne skrzynie biegów cieszyły się ogromną popularnością. Wprawdzie obecnie są one wypierane przez nowsze konstrukcje, ale jako że większość kierowców szuka sobie auta na rynku wtórnym, nie sposób o nich nie wspomnieć. Z rozwinięcia powstały m.in. skrzynia hydrauliczno-elektryczna oraz skrzynia ze sterowaniem elektronicznym. Hydrokinetyczna przekładnia automatyczna składa się z zespołu sprzęgła hydrokinetycznego bądź przekładni hydrokinetycznej z paroma przekładniami planetarnymi. Koła zębate są w nich łączone lub blokowane przez cięgna i hamulce wielotarczowe. Bezproblemową pracę poszczególnych elementów umożliwia wypełniający skrzynię olej.

Minusem skrzyni w tej formie jest niska efektywność pracy. Przyczynia się ona do dużych start energii, co oznacza słabsze osiągi i wyższe spalanie. W zamian to ponadprzeciętna trwałość i komfortowa, płynna jazda. Skrzynie tego rodzaju znaleźć można w wielu modelach Mercedesa, BMW, Audi, Forda, Renault czy szwedzkiego Volvo.

Bezstopniowa skrzynia automatyczna

Działanie bezstopniowych skrzyń biegów można przyrównać do pracy przerzutek w rowerze, choć w samochodach nie stosuje się kół zębatych, ale koła pasowe w kształcie stożka. Połączenie tworzone jest przy wykorzystaniu paska lub łańcucha, a biegi zmienia się przez zsuwanie i rozsuwanie kół.

Plusem skrzyni tego rodzaju jest przenoszenie momentu obrotowego w sposób ciągły, dzięki czemu jazda jest płynna i bez szarpnięć. Po wciśnięciu pedału gazu obroty utrzymywane są na stałym poziomie, nabierając prędkości do momentu zwolnienia pedału przyspieszenia. Na bezstopniową skrzynię automatyczną narzekać mogą kierowcy ceniący sobie bardziej dynamiczny styl jazdy. Przeszkadzać im może głośna praca silnika na wysokich obrotach. Ten rodzaj skrzyni oznaczany był jako CVT lub Multitronic. Z powodzeniem stosowało ją wiele koncernów, m.in. Nissan, Honda, Mitsubishi czy Audi.

Dwusprzęgłowa przekładnia automatyczna

Jak nie trudno się domyślić, jest to skrzynia o dwóch sprzęgłach, które mogą występować w wersji mokrej lub suchej, co ma miejsce przy słabszych jednostkach napędowych. Jedno ze sprzęgieł obsługuje biegi nieparzyste oraz bieg wsteczny, drugie natomiast odpowiada za przełożenia parzyste. Dodatkowo w skład skrzyni dwusprzęgłowej wchodzą dwa wałki sprzęgłowe oraz dwa wałki główne. To wszystko przekłada się na szybką zmianę przełożenia, a co z tego wynika również lepsze osiągi auta i niższe spalanie. Minusem jest ograniczona trwałość i częste szarpanie przy ruszaniu.

Skrzynia tego rodzaju często występuje pod nazwą DSG, S-Tronic, PowerShift, TCT czy DCT. Montowana jest na przykład w Audi (A4 i A6), Seacie (Leon), Skodzie (Octavia i Superb) czy Volkswagenie (Golf i Passat).

Jak eksploatować automatyczne skrzynie biegów?

Mając samochody z automatyczną skrzynią biegów, należy wiedzieć, jak je eksploatować. Na pewno każdy kierowca powinien pamiętać, aby podczas jazdy lub chwilowego zatrzymywania niepotrzebnie nie wybierać trybu “N”. Wszystko dlatego, że potrafi on niepotrzebnie obciążać skrzynię, co sprzyja zużywaniu tarczek sprzęgłowych, a ponadto powoduje pojawianie się luzów między elementami automatów. Co więcej, korzystanie z biegu jałowego może doprowadzić do przegrzania się przekładni automatycznej, na przykład podczas zjazdu ze wzniesienia. Jednostka napędowa pracuje wówczas na wolnych obrotach, nie dostarczając właściwego ciśnienia oleju odpowiedzialnego za smarowanie i chłodzenie.

Jeżeli to starszy samochód, nie zaleca się gaszenia silnika, kiedy automat pracuje w trybie “D“, “R“ bądź trybie manualnym. Wyłączenie jednostki napędowej spowoduje spadek ciśnienia i niedostateczne smarowanie poszczególnych elementów. Mniejszy problem jest w nowszych automatach, gdzie zapominalskiego kierowcę potrafi wyręczyć elektronika, samoczynnie przestawiająca automat w tryb parkingowy.

Poza tym** podczas jazdy nie wolno wciskać biegu wstecznego**. Najpierw samochód musi się zatrzymać, a dopiero później można nim cofać. W innym wypadku, kiedy auto się porusza, a kierowca zmienił tryb z “D“ na “R“, grozi to awarią automatycznej skrzyni biegów.

Wymiana oleju w skrzyni automatycznej

W klasycznej skrzyni automatycznej, a więc przekładni hydrokinetycznej interwał wymiany oleju wynosi około 60 000 km, chyba że producent sugeruje inaczej. Wiele zależy jednak od konstrukcji automatu, ale też rodzaju i jakości środka smarnego. Przy oleju syntetycznym okres eksploatacji jest dłuższy, ale już przy mineralnym smarowidle wymagana jest częstsza jego wymiana. Jednocześnie wymienić trzeba filtr, co z uwagi na umiejscowienie wewnątrz skrzyni w starszych jednostkach jest mocno utrudnione. Mimo pewnych problemów to absolutny obowiązek właściciela, który eksploatuje samochód z automatyczną skrzynią biegów. W innym wypadku w oleju mogą zebrać się zanieczyszczenia, które zablokują, a z czasem uszkodzą zespół sterujący przekładni.

Z kolei przy skrzyniach dwusprzęgłowych niektórzy producenci zalecają wymianę oleju co 120 000 km. Wówczas warto ten okres skrócić o połowę. Jednak najbardziej odporne na zaniedbania z tytułu wymiany oleju są zautomatyzowane skrzynie mechaniczne. W ich przypadku należy pamiętać, aby wymieniać sterujący sprzęgłem płyn w układzie hydraulicznym. Po drugiej stronie są skrzynie bezstopniowe. To konstrukcje wrażliwe na skład i jakość środka smarnego. Olej najlepiej w nich wymieniać nawet co 30 000 km. Więcej o wymianie oleju w automatach, ale też innych zasadach prawidłowej eksploatacji w artykule ““.

Holowanie samochodu z automatem

Kwestią dyskusyjną pozostaje holowanie samochodu z automatem. Dla wielu wydaje się, że nie będzie z tryb problemu, a wystarczająca jest zmiana przełożenia na tryb “N”. Faktycznie, producenci dopuszczają taką możliwość, ale często holowane auto ma limit dystansu i prędkości, z reguły na poziomie ok. 50 km/h. Wynika to z ryzyka przegrzania skrzyni. Na pewno bezpieczniej jest skorzystać z lawety.

Uważać trzeba nie tylko, kiedy automat jest holowany, ale również sam ciągnie inny pojazd, a nawet ciężką przyczepę. W pierwszej kolejności należy sprawdzić,** jak ciężką przyczepę może uciągnąć użytkowany pojazd z automatem**, w czym pomoże jego tabliczka znamionowa. Zweryfikować również trzeba, czy samochód jest wyposażony w chłodnicę oleju przekładniowego. Niestety, niektóre auta — zwłaszcza importowane — jej nie mają. Wówczas holowanie przyczepy skończyć się może przegrzaniem przekładni i jej awarią. Wprawdzie można zamontować odpowiednią chłodnicę, jednak na taki krok decydują się tylko nieliczni kierowcy.

Uruchamianie auta na tzw. popych

W żadnym wypadku samochody wyposażone w automatyczne skrzynie biegów nie mogą być uruchamiane na tzw. popych. Skończyć się to może zniszczeniem skrzyni, a poza tym również elementów układu napędowego oraz rozrządu.

Co psuje się w automatycznych skrzyniach biegów?

Największym zagrożeniem dla automatów jest przegrzanie oleju lub samej przekładni. W klasycznej skrzyni automatycznej na uszkodzenie narażone są wówczas uszczelnienia, tarcze cierne czy sprzęgło hydrokinetyczne. W skrzyniach o dwóch sprzęgłach ryzyko awarii dotyczy głównie kół dwumasowych i samych sprzęgieł. Co ważne, częściej awarii ulegają skrzynie suche aniżeli mokre.

Jeżeli to przekładnia zautomatyzowana, z reguły psuje się osprzęt, co wynika z faktu, że za przełożenia odpowiadają elektryczne oraz hydrauliczne siłowniki. Ponadprzeciętnej trwałości nie są między innymi skrzynie CVT. W ich przypadku zawodzi kilka elementów: sterownik, zespół sprzęgieł, pękający bądź rozciągający się łańcuch, ale też pompa olejowa.

Z czego wielu kierowców nie zdaje sobie sprawy, na stan automatu wpływ ma nie tylko eksploatacja pojazdu i serwis, ale też świece, kable wysokiego napięcia czy alternator, a więc osprzęt silnika. Tym bardziej samochody z automatyczną skrzynią biegów należy poddać dokładnej weryfikacji. Obowiązkiem są oględziny z mechanikiem, ale też przegląd w warsztacie i jazda próbna. Jednak nie wolno pominąć zajrzenia w historię pojazdu, w czym pomaga raport VIN. Pozwala on zweryfikować używany samochód na wielu różnych płaszczyznach, między innymi w zakresie danych technicznych, szkód i kolizji, przebiegu czy fabrycznego wyposażenia.

Podsumowanie – która skrzynia automatyczna jest najlepsza?

Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi na pytanie, która automatyczna skrzynia biegów jest najlepsza. Wybór zależy od oczekiwań kierowcy, stylu jazdy oraz budżetu. Klasyczne hydrokinetyczne automaty zapewniają wysoką trwałość i komfort, skrzynie dwusprzęgłowe oferują sportowe osiągi, a bezstopniowe CVT – płynność jazdy i niskie spalanie. Przed zakupem warto dokładnie sprawdzić stan techniczny skrzyni oraz historię serwisową pojazdu.