W jakim stopniu diesle odpowiadają za zanieczyszczenie powietrza?

Jako że rozpoczął się, czy za chwilę zacznie się sezon grzewczy, ponownie wraca temat smogu. Bez wątpienia, po części diesle odpowiadają za zanieczyszczenie powietrza. Wydaje się jednak, że próby oczyszczania miast ze smogu nie powinny rozpoczynać się od ustaw regulujących zakaz poruszania się pojazdami z silnikami wysokoprężnymi, które nie spełniają norm Euro 4 czy Euro 5. Wprawdzie w Polsce te jeszcze nie obowiązują, choć wprowadzenie ekologicznych stref nie jest wykluczone.

Diesle i zanieczyszczenie powietrza

Jak diesle odpowiadają za zanieczyszczenie powietrza? Przyjęło się ostatnio mówić, że to właśnie spaliny pochodzące z transportu drogowego w głównej mierze odpowiadają za smog, a więc toksyczne pyły, węglowodory aromatyczne czy tlenki azotu. Jak się okazuje, tylko** 5 proc. pyłów MP10** (pyły zawieszone) generują pojazdy. Skąd więc takie stwierdzenie?

Wydaje się, że wynika to ze świadomości Polaków. Coraz bardziej zdajemy bowiem sobie sprawę z zagrożeń, jakie wynikają z zanieczyszczenia powietrza. Faktem jest też, że w Polsce nie jest z tym najlepiej. Obok Bułgarii nasz kraj jest bowiem jednym z najgorszych pod tym względem w Unii Europejskiej. Nie wydaje się, że jednak, że to w głównej mierze diesle odpowiadają za zanieczyszczenie powietrza. Z pewnością w pewnym sensie współtworzą ten problem, ale to na tyle.

Ograniczenie związków ołowiu i siarki

Plusem jest ograniczenie w ciągu kilku ostatnich lat skażenia związkami ołowiu. Jest to o tyle istotne, że ich głównym źródłem było spalanie benzyny z dodatkiem czteroetylku ołowiu. Jako że wprowadzono również paliwa o niskiej zawartości siatki, nie ma też problemów z tak zwanymi** kwaśnymi deszczami**. Problemem są natomiast pyły zawieszone, węglowodory aromatyczne czy tlenki azotu. Szczególnie groźne są te pierwsze, które dzięki niewielkiej średnicy (mniejszej niż 2,5 μm) mogą przeniknąć do płuc i przez ściany naczyń krwionośnych dostać się do wszystkich zakamarków organizmu.

Toksyczne tlenki azotu

O tlenkach azotu głośno zaczęło się robić po aferze dieslowskiej, którą rozpoczęły nielegalne praktyki stosowane przez koncern Volkswagena. Niemcy zostali przyłapani na fałszowaniu wyników tlenków azotu. Podawano wyniki z testów, choć podczas normalnej eksploatacji dopuszczalne parametry przekraczane były nawet o kilkaset procent. Później okazało się, że również inne diesle odpowiadają za zanieczyszczenie powietrza, ponieważ tak samo postępowały pozostałe koncerny.

Problem w tym, że im wydajniejszy silnik spalinowy, tym podczas jego pracy powstaje więcej tlenków azotu, które mogą być toksyczne. Co gorsza, wzrost emisji tlenków azotu powodowany jest przez to, co pomaga w ograniczaniu powstawania sadzy. Istotne więc, aby inżynierowie pomiędzy obydwoma zagrożeniami znaleźli jakiś kompromis. Wydaje się, że i tak nie obejdzie się bez kosztownych dla kierowców systemów oczyszczania spalin.

Co więcej, mimo iż diesle odpowiadają za zanieczyszczenie powietrza tylko w niewielkim stopniu, to z pewnością pewne ograniczenia będą ich dotyczyć. O wiele łatwiej jest bowiem kontrolować kierowców i wprowadzać strefy ekologiczne, aniżeli nakazać społeczeństwu wymianę pieca.

Zanieczyszczenia z opon i nawierzchni

Ci, którzy twierdzą, iż diesle odpowiadają za zanieczyszczenie powietrza, nie mogą pominąć też innych skażeń. Mowa już nie tyle o spalinach, ile** pyłach typu TRWP** (z ang. Tire and Road Wear Particles). Zalicza się do nich zanieczyszczenia powstające w wyniku zużywania się opon i nawierzchni dróg.

Co ciekawe, tu spore zagrożenie stanowią** auta elektryczne**. Są one** cięższe i lepiej przyspieszają**, co przekłada się na szybsze zużywanie ogumienia. Jako że podczas całej eksploatacji opona traci nawet kilogram masy, jej pozostałości w postaci lotnej trafiają do atmosfery.

Problemem są też pyły, które powstają w wyniku ścierania się hamulców i sprzęgieł. Wprawdzie od kilku lat do produkcji okładzin hamulcowych i klocków nie stosuje się już rakotwórczego azbestu, ale nadal są one groźne. Wykluczyć tu trzeba jedynie hybrydy, które często hamują bezemisyjnie silnikiem.

Strefy czystego transportu

W wielu krajach Europy wprowadzono tak zwane** strefy czystego transportu**. Nie mają do nich wjazdu samochody z silnikami wysokoprężnymi, które nie spełniają normy** Euro 4**, a niekiedy nawet** Euro 5**. Pierwsze zakazy wprowadzono w Niemczech. Jako że według Niemców diesle odpowiadają za zanieczyszczenie powietrza w dość dużym stopniu, tam też szuka się rozwiązania dla kierowców, którzy mają starsze diesle. Pomocny może być system SCR, o którym więcej pisano w artykule pt. ““.

Idąc tym tropem, takie strefy wprowadzone mogą zostać także w Polsce. Wydaje się jednak, że włodarze większości miast na taki krok na razie raczej się nie zdecydują. Wszystko dlatego, że brakuje w Polsce aut, które mogłyby się po nich poruszać. Można powiedzieć więcej. Otóż sporo samochodów, które za granicą nie spełniają norm emisji spalin, w Polsce mają się dobrze. Wielu kierowców jest chętnych na** diesle z Niemiec czy Belgii**. Przy dobrej weryfikacji takiego auta, w czym pomogą Historia Pojazdu, przegląd techniczny, oględziny czy jazda próbna, taki pojazd potencjalnemu Polakowi służyć może jeszcze przez lata.

Udział diesli w emisji zanieczyszczeń – fakty i liczby

Według danych Europejskiej Agencji Środowiska, transport drogowy odpowiada za około 39% emisji tlenków azotu (NOx) w Polsce, z czego znaczną część generują pojazdy z silnikami diesla. Jednak udział diesli w emisji pyłów zawieszonych (PM10 i PM2.5) jest znacznie mniejszy – szacuje się, że to około 5-10% całkowitej emisji tych pyłów. Dla porównania, aż 46% pyłów PM10 pochodzi z tzw. niskiej emisji, czyli spalania węgla i drewna w gospodarstwach domowych. Warto więc pamiętać, że choć diesle mają wpływ na jakość powietrza, nie są jedynym ani głównym źródłem smogu w Polsce.

Nowoczesne technologie ograniczające emisje w dieslach

Współczesne silniki diesla wyposażone są w szereg rozwiązań mających na celu ograniczenie emisji szkodliwych substancji. Najważniejsze z nich to filtr cząstek stałych (DPF), który zatrzymuje większość pyłów, oraz system selektywnej redukcji katalitycznej (SCR), redukujący tlenki azotu. Dzięki tym technologiom nowoczesne diesle spełniają rygorystyczne normy Euro 6, a ich wpływ na jakość powietrza jest znacznie mniejszy niż starszych konstrukcji. Warto zwracać uwagę na te rozwiązania przy zakupie używanego samochodu.