Okres próbny dla młodych kierowców – zasady, ograniczenia, obowiązki po uzyskaniu prawa jazdy kat. B

Czym jest okres próbny młodego kierowcy?

Okres próbny dla młodych kierowców obejmuje etap zaraz po uzyskaniu prawa jazdy kategorii B. To czas przejściowy pomiędzy zdaniem egzaminu a standardowym statusem kierowcy. W tym okresie mniej doświadczony kierowca podlega dodatkowym zasadom mającym zwiększyć bezpieczeństwo na drogach.

Nowelizacja ustawy Prawo o ruchu drogowym zakłada stopniowe wprowadzanie go w pełną odpowiedzialność za kierownicą poprzez surowsze zasady dotyczące m.in. alkoholu czy konsekwencji wykroczeń. Celem ustawowo określonego okresu próbnego jest ograniczenie ryzyka wypadków w pierwszych latach jazdy.

Przepisy, które określają okres próbny młodego kierowcy, obowiązują od 3 marca 2026 roku. Tak więc dotyczy on osób, które po raz pierwszy otrzymały uprawnienia kat. B dokładnie tego dnia. Status kierowcy objętego okresem próbnym jest oznaczany administracyjnie w dokumencie prawa jazdy. W polu 12 wpisuje się jeden z poniższych kodów:

• kod 112 – informuje o objęciu kierowcy okresem próbnym i szczególnym nadzorem;

• kod 113 – informuje o objęciu okresem próbnym i szczególnym nadzorem kierowcy, który uzyskał prawo jazdy przed ukończeniem 18 lat (do 18. roku życia prawo jazdy jest ważne tylko na terytorium Polski).

Przeczytaj też: Kod 112 w prawie jazdy – co oznacza dla młodego kierowcy?

Kogo dotyczy okres próbny prawa jazdy?

To, kogo dotyczy okres próbny, jest jednym z najczęściej zadawanych pytań przez kierowców. Otóż zgodnie z przepisami okres próbny obejmuje wyłącznie osoby, które po raz pierwszy uzyskują prawo jazdy kategorii B.

Oznacza to, że okres próbny dotyczy młodych kierowców, którzy uzyskują uprawnienia w wieku 17, 18 czy 19 lat, ale także 30-, 40- czy 50-latka. Kluczowy jest moment uzyskania pierwszego prawa jazdy tej kategorii, a nie wiek kierowcy.

Oczywiście nowe przepisy nie działają wstecz. Dlatego kierowcy, którzy otrzymali prawo jazdy kategorii B przed wejściem w życie nowych regulacji, a więc do 2 marca 2026 roku włącznie, nie są objęci okresem próbnym. System obejmuje tylko osoby uzyskujące uprawnienia od 3 marca 2026 roku i jest liczony od chwili formalnego nabycia uprawnień do kierowania pojazdem, czyli pojawienia się adnotacji w systemie CEPiK.

Ile trwa okres próbny dla młodych kierowców od uzyskania prawa jazdy?

W standardowej sytuacji okres próbny kierowcy trwa 2 lata od dnia pojawienia się prawa jazdy kategorii B w systemie CEPiK. Zwykle następuje to w tym samym lub kolejnym dniu po zdaniu egzaminu w ośrodku WORD. Okres próbny nie liczy się więc od dnia odebrania plastikowego blankietu prawa jazdy.

Obowiązki formalne i ograniczenia w okresie próbnym

W okresie próbnym młody kierowca musi spełnić kilka dodatkowych obowiązków formalnych. Przede wszystkim przez pierwsze 8 miesięcy od uzyskania uprawnień należy jeździć samochodem oznaczonym z przodu i z tyłu zielonym liściem klonowym. Oznaczenie to informuje innych uczestników ruchu o statusie początkującego kierowcy. Dodatkowo, w tym czasie obowiązuje zakaz podejmowania pracy zarobkowej jako kierowca pojazdów kategorii B oraz zakaz świadczenia usług przewozu osób na podstawie aplikacji mobilnych.

W ciągu pierwszych 8 miesięcy nie wolno także przekraczać prędkości 50 km/h w obszarze zabudowanym, 80 km/h poza obszarem zabudowanym oraz 100 km/h na autostradzie i drodze ekspresowej dwujezdniowej. Po upływie tego okresu obowiązują standardowe limity prędkości.

Dłuższy, ponieważ maksymalnie trzyletni okres próbny dotyczy wyłącznie tych kierowców, którzy zdobyli uprawnienia w wieku 17 lat. Taka możliwość pojawiła się wraz z nowelizacją przepisów. Wówczas okres próbny trwa do osiągnięcia 20. roku życia.

Jak wygląda okres próbny w czasie – przykłady

Ograniczenia dla młodych kierowców – limity alkoholu i punktów karnych

Okres próbny wiąże się z dodatkowymi obowiązkami i ograniczeniami, które nie dotyczą kierowców ze standardowym statusem prawa jazdy. Kierowca młody stażem podlega ograniczeniom dotyczącym alkoholu oraz punktów karnych:

• Zerowy limit alkoholu – przez cały okres próbny kierowcę obowiązuje całkowity zakaz prowadzenia pojazdu po spożyciu alkoholu oraz substancji działających podobnie. Oznacza to 0,0‰ alkoholu we krwi oraz 0,0 mg alkoholu w wydychanym powietrzu,

• Limit punktów karnych – młody kierowca w okresie próbnym nie może przekroczyć limitu 12 punktów karnych. Jeżeli tak się stanie, należy odbyć praktyczne szkolenie w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym.

• Wydłużenie okresu próbnego za wykroczenia – jeżeli kierowca popełni dwa poważne wykroczenia drogowe, okres próbny zostanie wydłużony o 2 lata.

Jak wygląda szkolenie dla młodego kierowcy po przekroczeniu 12 punktów karnych?

W okresie próbnym kierowcę obowiązuje szczególna odpowiedzialność za wykroczenia drogowe. Limit to tylko 12 punktów karnych, co przy aktualnym taryfikatorze jest bardzo niską granicą. Jeżeli limit zostanie przekroczony, kierowca musi odbyć dodatkowe szkolenie praktyczne z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Godzinne szkolenie kosztuje do 300 zł i musi zostać ukończone w ciągu 12 miesięcy od dnia naruszenia przepisów, które spowodowało przekroczenie limitu punktów. Zajęcia odbywają się w Ośrodku Doskonalenia Techniki Jazdy (ODTJ), zwykle na specjalnej płycie poślizgowej, gdzie kierowca w bezpiecznych, kontrolowanych warunkach może przećwiczyć sytuacje awaryjne, których nie obejmuje standardowy kurs prawa jazdy. Ćwiczenia obejmują m.in.:

• jazdę w zakręcie przy różnych prędkościach z włączonym i wyłączonym systemem ESP;

• hamowanie awaryjne na wprost z wykorzystaniem systemu ABS (próby przy prędkościach 30, 40 i 50 km/h);

• hamowanie awaryjne w zakręcie z systemem ABS (próby przy prędkościach 30, 40 i 50 km/h).

Brak realizacji szkolenia w wyznaczonym terminie może skutkować decyzją administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy do czasu wykonania nałożonego obowiązku.

Konsekwencje wykroczeń w okresie próbnym

Ograniczenia i obowiązki młodego kierowcy w wieku 17 lat

Ograniczenia okresu próbnego dotyczą również kierowców, którzy zdobędą uprawnienia w wieku 17 lat. Przede wszystkim młody kandydat na kierowcę musi uzyskać pisemną zgodę rodziców lub opiekunów. Ponadto już po zdobyciu prawa jazdy taki kierowca ma kilka innych ograniczeń:

• okres próbny trwający 3 lata, ale maksymalnie do osiągnięcia wieku 20 lat;

• do wieku 18 lat prowadzenie samochodu wyłącznie na terytorium Polski;

• przez 6 miesięcy lub do wieku 18 lat prowadzenie samochodu wyłącznie pod nadzorem dorosłego, doświadczonego kierowcy (minimalny wiek 25 lat, prawo jazdy kat. B przynajmniej od 5 lat, brak zakazów prowadzenia w przeszłości, osoba trzeźwa).

Przeczytaj też: Nowe przepisy drogowe 2025. Wysokie mandaty i grzywny dla kierowców, łatwiejsza utrata prawa jazdy i do 5 lat więzienia za przekroczenie prędkości

Nowe zasady okresu próbnego dla młodych kierowców mają więc przede wszystkim zwiększyć bezpieczeństwo na drogach i stopniowo przygotować świeżo upieczonych zmotoryzowanych do pełnej odpowiedzialności za kierownicą. Stąd dodatkowe obowiązki, ograniczenia i ryzyko szkolenia po przekroczeniu limitu 12 punktów karnych. Dla nowych kierowców oznacza to, że samo zdanie egzaminu nie kończy procesu nauki jazdy.

zdjęcie: okres próbny dla młodego kierowcy (https://pixabay.com/photos/behind-the-wheel-driver-young-woman-4789777/)

Formalności po zakończeniu okresu próbnego

Po upływie okresu próbnego kierowca nie musi składać żadnych dodatkowych wniosków ani przechodzić kolejnych egzaminów. Status kierowcy automatycznie zmienia się w systemie CEPiK, a ograniczenia związane z okresem próbnym przestają obowiązywać. Warto jednak pamiętać, że poważne wykroczenia po zakończeniu okresu próbnego mogą skutkować standardowymi konsekwencjami przewidzianymi dla wszystkich kierowców.