Amortyzacja samochodu osobowego – stawki, limity, metody

Amortyzacja samochodu osobowego w 2022 roku – co warto wiedzieć?

Ważne zmiany w obszarze, jakim jest amortyzacja samochodu osobowego, weszły w życie z początkiem stycznia 2019 roku. Od tego czasu maksymalny limit dla aut osobowych, jakie podatnik może ująć w koszty i amortyzować przez odpisy amortyzacyjne, wynosi 150 000 zł (225 000 zł dla samochodów elektrycznych), tj.:

• jeżeli wartość samochodu nie przekracza 150 000 zł (225 000 dla samochodów elektrycznych) – amortyzacja pełnej wartości;

• jeżeli wartość samochodu przekracza 150 000 zł (225 000 dla samochodów elektrycznych) – amortyzacja do limitu 150 000 zł (225 000 dla samochodów elektrycznych).

Wcześniej, czyli do 31 grudnia 2018 roku maksymalna wartość wynosiła 20 000 euro, przeliczona na złotówki według kursu średniego NBP z dnia przekazania samochodu do używania.

Złe z punktu widzenia przedsiębiorców zmiany nastąpiły z początkiem 2022 roku, wraz z wprowadzeniem tzw. Polskiego Ładu. O ile do 31 grudnia 2021 roku do środków trwałych można było wprowadzić pojazd, przyjmując cenę zakupu, o tyle od 1 stycznia 2022 roku jest to jego aktualna wartość, ale nie wyższej niż cena zakupu.

Jest to ważne, jeżeli przedsiębiorca do majątku firmy wprowadza samochód kupiony wcześniej, np.:

• samochód kupiony 3 lata temu był wart 150 000 zł;

• po 3 latach użytkowania jego wartość spadła do 100 000 zł i został on wprowadzony do środków trwałych;

• za podstawę amortyzacji należy uznać wartość 100 000 zł (do 31 grudnia 2021 roku byłoby to 150 000 zł).

Co więcej, w przepisach jest sporo niejasności. Przede wszystkim nie podano, ile czasu musi upłynąć od dnia zakupu auta, żeby zaktualizować jego wartość. Nie określono także, co ma być źródłem informacji o wartości rynkowej samochodu. Wydaje się, że najrozsądniej powoływać się na wartość pojazdu określoną w polisie ubezpieczeniowej.

Przeczytaj też: “Amortyzacja samochodu używanego w Polskim Ładzie”

Jak dodać samochód do ewidencji środków trwałych?

Amortyzacja samochodu osobowego jest możliwa dopiero po dodaniu pojazdu do ewidencji środków trwałych. Jest to możliwe, jeżeli samochód:

• jest kompletny i zdatny do użytku,

• należy do przedsiębiorcy,

• zostanie przeznaczony na potrzeby działalności gospodarczej przynajmniej na 1 rok.

Kluczowe jest ustalenie wartości początkowej pojazdu. Zależy to od metody nabycia środka trwałego, w tym przypadku samochodu. Najczęściej jest to normalny zakup, a więc odpłatne nabycie. Od początku 2022 roku wartość rynkową stanowi cena nabycia na fakturze, umowie czy rachunku, ale tylko wówczas, jeżeli jest ona niższa od obecnej wartości pojazdu.

W innym wypadku należy ustalić aktualną cenę rynkową, na przykład poprzez wartość na polisie ubezpieczeniowej, czy na podstawie analizy cen na portalach sprzedażowych. Można też skorzystać z pomocy rzeczoznawcy. Podobnie jest w przypadku braku dowodu zakupu. Warto pamiętać, że do wartości pojazdu liczą się również koszty związane z zakupem, a naliczone do przekazania środka trwałego na rzecz firmy (m.in. koszty transportu, opłaty skarbowe i notarialne, podatek celny i akcyzowy).

Oświadczenie o wprowadzeniu samochodu do środków trwałych

Żeby móc zaliczyć samochód do ewidencji środków trwałych, konieczne jest złożenie stosownego oświadczenia o przekazaniu prywatnych przedmiotów na cele działalności gospodarczej. W dokumencie należy udowodnić celowość przeniesienia samochodu do firmy oraz jego przydatność w wykonywanej działalności. Potwierdzić trzeba także fakt, że od momentu wprowadzenia samochodu do firmy będzie on wykorzystywany na potrzeby działalności. Dokument musi zawierać:

Amortyzacja samochodu elektrycznego – zasady i limity

Samochody elektryczne zyskują na popularności także wśród przedsiębiorców. W przypadku amortyzacji pojazdów elektrycznych obowiązuje wyższy limit wartości początkowej – do 225 000 zł. Oznacza to, że przedsiębiorca może zaliczyć w koszty odpisy amortyzacyjne do tej kwoty, niezależnie od rzeczywistej ceny zakupu auta. Pozostałe zasady amortyzacji, w tym wybór metody oraz stawki, są analogiczne jak w przypadku samochodów spalinowych.

• datę i miejscowość sporządzenia,

• dane przedsiębiorcy,

• oświadczenie o prawie do własności przedmiotu,

• określenie składnika majątku (w przypadku samochodu m.in. marka, rocznik, numer rejestracyjny, numer VIN),

• data przekazania przedmiotu na potrzeby firmy,

• wartość początkowa składnika majątku,

• podpis właściciela.

OŚWIADCZENIE O PRZEKAZANIU PRYWATNYCH PRZEDMIOTÓW NA CELE DZIAŁALNOŚCI (POBIERZ – PDF)

Rodzaje amortyzacji samochodu osobowego w firmie

Amortyzacja samochodu osobowego jest możliwa na kilka sposobów. Wybór metody jest decydujący dla okresu amortyzacji. Wyróżnia się m.in. amortyzację metodą:

• liniową,

• liniową indywidualną,

• przyspieszoną,

• jednorazową.

Amortyzacja samochodu osobowego metodą liniową

Standardowa i najpopularniejsza metoda amortyzacji samochodów. Amortyzacja rozpoczyna się w pierwszym miesiącu po dodaniu auta do ewidencji środków trwałych. Dla samochodów osobowych (kod KŚT 741) roczna stawka amortyzacji wynosi 20%, dlatego pojazd jest amortyzowany przez 5 lat.

Przykład dla samochodu wartego 50 000 zł:

Miesięczna stawka amortyzacji wyniesie 833,33 zł (50 000 × 20%) / 12 miesięcy.

Amortyzacja samochodu osobowego metodą liniową indywidualną

Amortyzacja auta ze stawką 28% (podstawowa stawka 20% × współczynnik 1.40). Jest to skrócona amortyzacja, która trwa 3 lata i 7 miesięcy. Wyższa stawka może być zastosowana tylko wówczas, kiedy:

• samochód jest eksploatowany w warunkach, które wymagają szczególnej sprawności technicznej (np. praca w trybie ciągłym, warunki terenowe, leśne, praca pod ziemią);

• samochód jest eksploatowany bardziej intensywnie (w przepisach nie ujęto, co oznacza ten termin).

Odpisów w tej wysokości można dokonywać, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaszły okoliczności do zmiany. Jeżeli ponownie pojazd jest eksploatowany w normalnych warunkach, od kolejnego miesiąca stawka powinna zostać zmniejszona do 20%.

Przykład dla samochodu wartego 50 000 zł:

Miesięczna stawka amortyzacji wyniesie 1166,66 zł (50 000 × 20% × 1.4) / 12 miesięcy.

Amortyzacja samochodu osobowego metodą indywidualną

Indywidualna stawka amortyzacji jest ustalana dla używanych lub ulepszonych środków trwałych, tj.:

• środki trwałe używane – przed nabyciem wykorzystywane przynajmniej przez 6 miesięcy przez inny podmiot;

• środki trwałe ulepszone – przed wprowadzeniem do ewidencji wydatki poniesione na ich ulepszenie stanowiły przynajmniej 20% wartości początkowej.

Jeżeli jest to samochód osobowy, okres amortyzacji nie może przekraczać 2 lat i 6 miesięcy. Jest to możliwe, jeżeli pojazd można uznać za używany i ulepszony. Oznacza to, że roczna stawka amortyzacji może wynieść 40%.

Przykład dla samochodu wartego 50 000 zł:

Miesięczna stawka amortyzacji wyniesie 1666,66 zł (50 000 × 40%) / 12 miesięcy.

Odpisy amortyzacyjne mogą mieć końcówki, które należy zaokrąglić zgodnie z zasadą zaokrągleń. Ważne natomiast, aby ostatni odpis w roku podatkowym wyrównać do pełnej kwoty rocznego odpisu, np.:

• 50 000 zł × 20% = 10 000 zł rocznie;

• 833,33 zł × 12 miesięcy = 9999,96 zł,

W takiej sytuacji 11 odpisów amortyzacyjnych powinno wynosić 833,33 zł, a ostatni 12. odpis – 833,37 zł.

Jeżeli natomiast niepełne końcówki wynikające z podziału wartości początkowej powstają przy rocznym odpisie, zaokrąglenia należy dokonać przy ostatnim odpisie amortyzacyjnym.

Jednorazowa metoda samochodu osobowego

Metoda amortyzacji samochodu osobowego wyłącznie, jeżeli jego wartość nie przekracza 10 000 zł:

• brutto dla podatników zwolnionych z VAT,

• netto dla czynnych podatników VAT.

Taki samochód można bezpośrednio wprowadzić w koszty lub zamortyzować jednorazowo w miesiącu oddania auta do użytku firmie bądź w kolejnym.

Przeczytaj też: “Rejestracja samochodu na firmę w ramach JDG – czy to możliwe?”

Koszty związane z eksploatacją pojazdów w firmie a podatek dochodowy

Amortyzacja prywatnego samochodu osobowego ujętego w środkach trwałych to znakomity sposób na obniżenie kosztów podatkowych. Oprócz tego można go obniżyć przez koszty ponoszone w związku z użytkowaniem pojazdu (m.in. paliwo, naprawy, części zamienne, przeglądy, opłaty parkingowe, przejazdy płatnymi drogami i autostradami, polisy OC, AC, GAP, NNW itp.).

W przypadku aut osobowych koszty mogą być rozliczane w wysokości:

• 100% – należy udowodnić, że pojazd jest wykorzystywany wyłącznie w celach służbowych,

• 75% – pojazd jest wykorzystywany w celach służbowych i prywatnych.

Żeby móc odliczyć całość kosztów, przedsiębiorca musi prowadzić kilometrówkę do celów PIT. W ewidencji powinny znaleźć się m.in.:

• numer rejestracyjny samochodu,

• data rozpoczęcia i zakończenia ewidencji,

• stan licznika samochodu na dzień rozpoczęcia oraz zakończenia okresu rozliczeniowego i prowadzenia ewidencji.

Oprócz tego ewidencja musi zawierać wpisy osób, które korzystają z samochodu (np. pracownicy). Powinny one zawierać kluczowe informacje (m.in. numer wpisu, początek i koniec trasy, data wyjazdu, cel wyjazdu, liczba pokonanych kilometrów, dane kierowcy). Taki dokument musi być poświadczony podpisem podatnika na koniec okresu rozliczeniowego.

Wydatki związane z pojazdami a podatek VAT

W przypadku eksploatacji w firmie samochodu osobowego pełne lub częściowe może być także odliczenie podatku VAT, tj.:

• 100% – samochód osobowy wykorzystywany wyłącznie w celach służbowych,

• 75% – samochód osobowy wykorzystywany w celach służbowych i prywatnych.

Oczywiście dotyczy to wyłącznie czynnych podatników VAT. Również w tym przypadku niezbędne jest prowadzenie ewidencji, w tym przypadku na rzecz podatku VAT, ale nie tylko, ponieważ wymaga to:

• prowadzenia kilometrówki do celów VAT,

• zgłoszenia pojazdu do urzędu skarbowego na druku VAT-26,

• wprowadzenia regulaminu użytkowania pojazdu w firmie.

Wówczas przedsiębiorca może odliczyć 100% podatku VAT od nabycia pojazdu i wydatków eksploatacyjnych. Jeżeli odlicza się tylko 50%, nieodliczona część podatku VAT stanowi koszt uzyskania przychodu.

Z prowadzonej kilometrówki musi jasno wynikać, że samochód osobowy wprowadzony do majątku firmy jest wykorzystywany wyłącznie w celach służbowych. Dlatego powinna ona zawierać niezbędne elementy, tj.:

• numer rejestracyjny pojazdu,

• dzień rozpoczęcia i zakończenia prowadzenia ewidencji,

• stan licznika samochodu na dzień rozpoczęcia oraz zakończenia okresu rozliczeniowego i prowadzenia ewidencji,

• liczba przejechanych kilometrów na koniec okresu rozliczeniowego,

• wpisy osób kierujących pojazdem (m.in. numer wpisu, data i cel wyjazdu, miejsce początkowe i końcowe trasy, liczba przejechanych kilometrów, imię i nazwisko kierowcy, podpis właściciela, jeżeli to nie on kierował pojazdem).

Amortyzacja samochodu osobowego jest więc doskonałym sposobem, żeby obniżyć podatek dochodowy. W przypadku aut osobowych pojazd zwykle jest amortyzowany przez 5 lat ze stawką 20% wartości rocznie. Jednorazowej amortyzacji lub bezpośredniego wpisania pojazdu w koszty można dokonać wyłącznie w przypadku samochodów o wartości do 10 000 zł.

Najczęstsze błędy przy amortyzacji samochodu osobowego

Do najczęstszych błędów popełnianych przez przedsiębiorców należy nieprawidłowe ustalenie wartości początkowej pojazdu, nieuwzględnienie wszystkich kosztów związanych z nabyciem auta, czy stosowanie niewłaściwej stawki amortyzacyjnej. Często pojawiają się także pomyłki przy zmianie sposobu użytkowania samochodu lub przy jego sprzedaży. Warto regularnie konsultować się z księgowym i śledzić aktualne przepisy, aby uniknąć problemów podatkowych.