Legalność pochodzenia pojazdu. Jak sprawdzić, czy auto nie jest kradzione?

Kradzież samochodów w Polsce – liczby, marki, modele

Zanim podpowiemy, jak sprawdzić, czy auto nie jest kradzione i pochodzi z legalnego źródła, najpierw należy odnieść się do liczby kradzieży pojazdów w Polsce. Niepodważalnym faktem jest, że w naszym kraju kradnie się coraz mniej samochodów. Bez większego ryzyka można stwierdzić, że na przestrzeni dwóch dekad liczba kradzieży aut w Polsce spadła dziesięciokrotnie, tj.:

• 1999 rok – 71 543 samochody;

• 2021 rok – 7098 samochodów.

Jako że statystyki kradzionych aut policji i Centralnej Ewidencji Pojazdów (CEP) nieco się różnią, można założyć, że każdego roku z polskich ulic i garażów znika od 7000 do 9000 samochodów. Same różnice w statystykach wynikają z metodologii liczenia. Policja bowiem podaje liczbę zgłoszeń, dlatego jest ona zawsze większa niż dane z CEP, gdzie liczą się wyłącznie samochody wyrejestrowane z bazy z powodu kradzieży.

Jeżeli weźmiemy pod uwagę statystyki kradzionych samochodów z 2021 roku, najczęściej kradzioną marką była Toyota (950 egzemplarzy). W TOP 5 tej klasyfikacji są jeszcze Audi (685), BMW (522), Volkswagen (506) i Hyundai (453), a zaraz za nim – Mercedes (450). Z kolei skupiając się na modelach, najczęściej kradziono następujące samochody: Toyota Corolla (214), Toyota RAV4 (198), Hyundai Tucson (192), Mitsubishi Outlander (178) i Audi A4 (177).

Przeczytaj też: “Policyjna baza samochodów skradzionych – dlaczego warto sprawdzić przed zakupem auta?“

Zakup kradzionego samochodu – konsekwencje

Brak wiedzy o tym, jak sprawdzić, czy auto nie jest kradzione, może nieść w sobie bardzo przykre konsekwencje. Wprawdzie według statystyk policji udaje się odzyskać tylko 2 na 10 skradzionych pojazdów, zakup kradzionego auta może generować mnóstwo problemów natury prawnej.

Przede wszystkim trzeba mieć na uwadze, że sprzedawca kradzionego auta często zaniża cenę, aby szybko pozbyć się dowodu przestępstwa. Oprócz tego zwykle używa on fałszywej tożsamości, dlatego po finalizacji procesu sprzedaży jest on trudny w namierzeniu.

Niemal zawsze zakup samochodu pochodzącego z kradzieży jest uznawany za paserstwo nieumyślne (art. 292 Kodeksu karnego), za które grozi:

• grzywna,

• ograniczenie wolności,

• pozbawienie wolności do 2 lat,

• pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 5 lat (jeżeli wartość samochodu przekracza 200 000 złotych).

Z paserstwem nieumyślnym mamy do czynienia, jeżeli nabywca nie wiedział, że samochód jest kradziony. Surowsze kary grożą za paserstwo umyślne, kiedy nabywca miał świadomość, że pojazd pochodzi z przestępstwa kradzieży (kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat, kara pozbawienia wolności do 10 lat w przypadku pojazdów o wartości powyżej 200 000 złotych).

Niestety, niemal zawsze oznacza to przepadek mienia i gotówki wydanej na zakup auta. To, co dzieje się z samochodem, zależy od sytuacji:

• właściciel zgłosił kradzież na policję – samochód wraca do byłego właściciela;

• właściciel zgłosił kradzież na policję i otrzymał odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia AC – samochód przechodzi na rzecz ubezpieczyciela;

• nie można ustalić właściciela – samochód przechodzi na rzecz majątku państwa.

Przeczytaj też: “Skradzione samochody a paserstwo. Co grozi Polakowi za zakup auta pochodzącego z kradzieży?“

Kiedy można zatrzymać kradziony samochód?

Żeby nie stracić pieniędzy wydanych na zakup kradzionego samochodu, oszukany nabywca w zasadzie może jedynie pozwać nieuczciwego sprzedawcę. Jest to tym trudniejsze, że często w umowie widnieją fałszywe dane osobowe sprzedawcy i kontakt jest nieskuteczny. Zatrzymanie kradzionego samochodu jest możliwe tylko w jednym przypadku, jeżeli zajdą dwie przesłanki, tj.:

• samochód kupiono ponad 3 lata temu;

• był to tzw. zakup w dobrej wierze (nieświadomy zakup kradzionego samochodu).

Przeczytaj też: “Ubezpieczenie samochodu od kradzieży – czy warto?“

Co może sugerować, że samochód jest kradziony?

Jak zauważyliśmy na wstępie, wielokrotnie zakup samochodu z drugiej ręki wydaje się prawdziwą okazją. Jednak, aby nie wpaść w kłopoty prawne i nie kupić auta pochodzącego z kradzieży, lepiej zachować chłodną głowę. Jest kilka symptomów, które powinny zapalić u nabywcy czerwoną lampkę, tj.:

Jak interpretować raport VIN pod kątem kradzieży?

Raport VIN to narzędzie, które pozwala zweryfikować historię pojazdu w wielu międzynarodowych bazach danych. W sekcji dotyczącej kradzieży należy zwrócić uwagę na wszelkie wzmianki o poszukiwaniu pojazdu, zgłoszeniach kradzieży lub niezgodnościach w danych identyfikacyjnych. Jeśli raport wskazuje na jakiekolwiek alerty lub ostrzeżenia, należy zachować szczególną ostrożność i skonsultować się z odpowiednimi służbami lub specjalistą. Warto również sprawdzić, czy numer VIN pojawia się w bazach pojazdów poszukiwanych w różnych krajach, co zwiększa bezpieczeństwo transakcji.

• znacznie niższa cena w porównaniu z rynkową wartością pojazdu;

• niechęć do okazania przez sprzedawcę kilku dokumentów tożsamości (np. dowód osobisty, prawo jazdy, paszport, dowód rejestracyjny);

• niepełna lub podejrzana dokumentacja samochodu (np. podejrzany druk dowodu rejestracyjnego; przekreślenia, zamazania i poprawki bez potwierdzenia przez urząd komunikacji);

• inne dane na dokumentach auta i dokumentach tożsamości sprzedającego (np. inne dane w dowodzie osobistym oraz dowodzie rejestracyjnym i polisie OC);

• inny numer VIN w dowodzie rejestracyjnym i na tabliczkach znamionowych (numer VIN wszędzie musi być identyczny);

• niewidoczny lub usunięty numer VIN na elementach konstrukcyjnych;

• ślady ingerencji w okolicach drzwi, zamków i stacyjki (nie dotyczy samochodów z systemem bezkluczykowym kradzionych metodą na tzw. walizkę).

Jak sprawdzić, czy auto nie jest kradzione?

Skoro zakup kradzionego samochodu jest bardzo ryzykowny, lepiej upewnić się, że auto jest w pełni legalne. Na szczęście jest kilka sposobów, aby sprawdzić, czy samochód nie jest kradziony, tj.:

• Raport Historii Pojazdu (np. Autobaza.pl, Historia Pojazdu GOV) – sprawdzenie samochodu po numerze VIN w bazach pojazdów poszukiwanych (w serwisie Autobaza m.in. w bazie samochodów kradzionych IAATI/Autobaza, niemieckiej, włoskiej, słoweńskiej, litewskiej, czeskiej, holenderskiej, rumuńskiej, słowackiej, kanadyjskiej, norweskiej, szwedzkiej, CrimiMail, Kaynine);

• **Policja **– sprawdzenie samochodu na komisariacie policji po doprowadzeniu auta oraz okazaniu dowodu rejestracyjnego i dokumentu tożsamości.

Jak widać, zakup kradzionego samochodu niemal zawsze oznacza utratę auta i środków, jakie trzeba było wydać na środek ruchomości. Co więcej, może nieść to w sobie przykre konsekwencje prawne. Dlatego lepiej mieć pewność i sprawdzić, czy numer VIN auta nie figuruje w bazach kradzieżowych.

Najlepiej zrobić to poprzez raport VIN samochodu. Szczególnie że jest to możliwe z poziomu komputera lub telefonu. Co więcej, dodatkowo potencjalny nabywca ma wgląd w inne informacje o samochodzie, które mogą zachęcić do zakupu lub od niego odwieść (m.in. dane techniczne, rzeczywisty przebieg, historia szkód i kolizji, fabryczne wyposażenie, ogłoszone akcje serwisowe, archiwalne zdjęcia). To wiele ważnych informacji o pojeździe, aczkolwiek z ich dostępnością jest różnie i zewnętrzne raporty (np. Autobaza) są znacznie bardziej wyczerpujące i dokładne niż Raport Historii Pojazdu GOV.