Psychotesty dla kierowców – jak wyglądają i ile kosztują badania psychologiczne kierowców?

Czym są badania psychologiczne dla kierowców?

Psychotesty dla kierowców pozwalają określić sprawność psychomotoryczną i sprawdzić zdolności poznawcze zmotoryzowanych. Dzięki badaniom psychotechnicznym można również przeanalizować cechy osobowości, dojrzałość oraz funkcjonowanie w sytuacjach stresujących. Wszystko ma na celu zapewnienie większego bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Badania psychologiczne nie są obowiązkowe dla każdego kierowcy. Psychotesty są przeznaczone głównie dla kierowców zawodowych oraz zawodów wymagających regularnego korzystania z auta. Dlatego przy prawie jazdy kat. B, o ile nie jest to praca związana ze stałym kierowaniem pojazdem lub wcześniej nie utracono uprawnień do kierowania, badania psychologiczne nie są wymagane. Natomiast nadal jest duża liczba grup kierowców, którzy są kierowani na psychotesty. W zależności od zawodu badania psychologiczne kończą się zaświadczeniem bezterminowym lub terminowym, które jest wydawane na okres 3 lub 5 lat.

Psychotesty dla kierowców zawodowych i niezawodowych?

Każdy kandydat na kierowcę wcześniej musi przejść obowiązkowe badania lekarskie. Takie badanie ma na celu sprawdzenie ogólnego stanu zdrowia przyszłego kierowcy. Lekarz pozyskuje również informacje na temat chorób przewlekłych i uzależnień.

Podczas badania sprawdza się oczywiście wzrok, ale również ciśnienie, słuch, układ oddechowy czy sprawność w zakresie swobodnego poruszania. Jeżeli specjalista dostrzeże jakieś problemy, może skierować daną osobę na dodatkowe badania, ewentualnie wydać pozytywne orzeczenie, ale z pewnymi ograniczeniami (np. wymóg jazdy w okularach czy soczewkach kontaktowych). W trakcie badania lekarz ocenia również kondycję psychologiczną, natomiast nie są to typowe psychotesty dla kierowców.

Badania psychologiczne są bowiem obowiązkowe wyłącznie dla osób, które zawodowo prowadzą pojazdy. Jednak dotyczy to nie tylko kierowców zawodowych, ale także pracujących w zawodach wymagających spędzania większości czasu za kierownicą. Tutaj wymienić można bardzo różne grupy (m.in. kierowcy taksówek, pojazdów uprzywilejowany, dostawcy, kurierzy, przedstawiciele handlowi).

Badania psychotechniczne kierowców zawodowych

Podstawę stanowią ustawa o transporcie drogowym oraz ustawa o kierujących pojazdami. W tej grupie znajdują się kandydaci na prawo jazdy oraz kierowcy korzystający z kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E. Jeżeli badanie zakończy się wynikiem pozytywnym, lekarz specjalista wydaje orzeczenie psychologiczne ważne przez okres maksymalnie 5 lat. W przypadku kierowców po 60. roku życia orzeczenie ma maksymalny termin ważności 30 miesięcy. Oznacza to, że zawodowi kierowcy muszą regularnie wykonywać badania psychologiczne.

Kierowcy zatrudnieni przez przedsiębiorców na etacie muszą dostarczyć takie orzeczenie swojemu pracodawcy lub okazać w wydziale komunikacji (przy przedłużaniu uprawnień). Jeżeli współpraca opiera się na zasadzie B2B i kierowca jest samozatrudnionym, powinien mieć przy sobie orzeczenie psychologiczne, żeby móc je okazać podczas ewentualnej kontroli inspektorom Inspekcji Transportu Drogowego (ITD).

Przeczytaj też: “Karta kwalifikacji kierowcy zawodowego. Co to takiego?“

Badania psychotechniczne dla kierowców niezawodowych

W tej kategorii można umieścić kilka grup kierowców:

Jak przygotować się do badań psychologicznych dla kierowców?

Przed przystąpieniem do psychotestów warto zadbać o odpowiedni wypoczynek i unikać stresu. Zaleca się nie spożywać alkoholu ani innych substancji psychoaktywnych co najmniej 24 godziny przed badaniem. Należy zabrać ze sobą dowód osobisty oraz, jeśli jest to wymagane, okulary lub soczewki kontaktowe. Warto również zjeść lekki posiłek przed badaniem, aby uniknąć spadku koncentracji.

• Kierowcy pojazdów służbowych, którzy nie są zatrudnieni na etacie kierowcy (m.in. przedstawiciele handlowi, pracownicy administracji, kadra kierownicza, operatorzy maszyn i urządzeń) – podstawą jest ustawa o medycynie pracy. Orzeczenie jest bezterminowe. Takie zaświadczenie przekazuje się lekarzowi medycyny pracy.

• Kierowcy zatrudnieni na etacie kierowcy (m.in. kierowcy TAXI, dostawcy, kurierzy, kierowcy pojazdów uprzywilejowanych) – podstawowe dokumenty to ustawa o transporcie drogowym i ustawa o kierujących pojazdami. Orzeczenie wydaje się na okres maksymalnie 5 lat. Dokument trzeba przekazać pracodawcy lub wozić przy sobie, jeżeli kierowca jest samozatrudnionym.

• Osoby skierowane decyzją starosty po utracie prawa jazdy, prowadzący w stanie nietrzeźwości bądź sprawcy wypadku skutkującego śmiercią lub uszkodzeniem ciała – podstawą jest ustawa o kierujących pojazdami. Orzeczenie psychologiczne nie ma terminu ważności i jest przedkładane w wydziale komunikacji.

Przeczytaj też: “Przekroczenie limitu punktów karnych – co dalej?“

Na czym polegają badania psychologiczne dla kierowców?

Badania psychologiczne kierowców są do siebie bardzo zbliżone. Zawsze psychotesty dla kierowców prowadzą wykwalifikowani lekarze psycholodzy. Specjalista ocenia predyspozycje psychologiczne istotne ze względu na specyfikę pracy.

Psychotesty dla kierowców składają się z trzech części:

• Pierwsza część – badanie osobowości kierowcy oraz ogólny wywiad na temat stanu zdrowia. Uczestnik badania musi wypełnić kwestionariusz z prostymi zadaniami. W ten sposób ocenia się umiejętność radzenia sobie w trudnych sytuacjach, reakcję na stres, presję społeczną, spostrzegawczość oraz dojrzałość emocjonalną.

• Druga część – analiza zdolności intelektualnej w formie specjalnych testów uwagi oraz logicznego myślenia.

• Trzecia część – sprawdzanie szybkość reakcji, badanie koordynacji ruchów oraz umiejętności błyskawicznej oceny sytuacji z użyciem wzroku. Podczas badania korzysta się z nowoczesnych urządzeń oceniających umiejętność prowadzenia pojazdu w ciemności i przy dużej prędkości.

Psychotesty dla kierowców trwają około dwóch godzin. Podczas badań wykorzystuje się kwestionariusze osobowości, matryce Ravena do oceny inteligencji, a także specjalną aparaturę do pomiaru czasu reakcji na bodźce dźwiękowe lub świetlne.

Nieco inaczej badania psychologiczne kierowców wyglądają w przypadku zatrzymania prawa jazdy z powodu poważnych wykroczeń, w tym jazdy pod wpływem alkoholu i narkotyków, ale również przy przekroczeniu dopuszczalnej liczby 24 punktów karnych. Wówczas inaczej dobiera się testy osobowości. Różnice widać także podczas rozmowy przeprowadzanej z psychologiem. Wyniki testów analizuje się pod kątem wykroczenia i problemów kierowcy, które były powodem skierowania na badania psychologiczne.

Przeczytaj też: “Kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałaniu narkomanii – dla kogo, jak wygląda szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego po utracie prawa jazdy?“

Jak zdać testy psychologiczne dla kierowców?

Kierowca biorący udział w psychotestach nie musi się do tego specjalnie przygotowywać. Warto pamiętać o podstawach, a więc być wypoczętym i unikać substancji psychoaktywnych. Dlatego trzeba zwrócić uwagę również na leki, szczególnie jeżeli przyjmowanie medykamentów skutkuje sennością i utratą koncentracji. Oczywiście udając się na badanie psychologiczne, należy zabrać ze sobą niezbędne dokumenty – dowód osobisty oraz skierowanie na psychotesty, które jest ważne przez 30 dni od momentu wydania.

Przed podejściem do egzaminu nie trzeba wykonywać żadnych zadań. Wystarczy dobrze wypocząć i podejść z pozytywnym nastawieniem. Poziom trudności badań psychologicznych jest dość niski, żeby każdy z kierowców miał szanse zaliczenia psychotestów z wynikiem pozytywnym. Naturalnie nie zawsze osoba przystępująca do testów psychologicznych otrzyma orzeczenie o zaliczeniu badania. W takiej sytuacji trzeba umówić się na kolejny termin i ponownie podejść do psychotestów.

Kto przeprowadza badania kierowców?

Psychotesty kierowców przeprowadzają podmioty określone w art. 83. Ustawy o kierujących pojazdami. Badania można wykonać** w placówkach prowadzących działalność psychologiczną**. Psychotesty przeprowadzają również jednostki sektora finansów publicznych oraz zakłady opieki zdrowotnej pod nadzorem ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Natomiast na potrzeby wojska realizują to jednostki organizacyjne podlegające Ministrowi Obrony Narodowej.

Oczywiście najlepiej wybierać podmioty, gdzie czas oczekiwania na badanie psychologiczne jest jak najkrótszy. Warto zwrócić również uwagę na uproszczone procedury oraz szybkość otrzymania wyniku, najlepiej jeszcze tego samego dnia. W wyborze odpowiedniej placówki pomóc mogą opinie internetowe uczestników takich psychotestów.

Przeczytaj też: “Kasowanie punktów karnych dla kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Jak wygląda szkolenie kasujące 6 punktów karnych?“

Ile kosztuje badanie psychologiczne kierowców?

Wyznacznikiem wyboru oferty może być także cena. Koszty badań są zróżnicowane w zależności od rodzaju oraz regionu. Zwykle** należy przygotować się na wydatek rzędu 150 złotych**. Tyle w 2025 roku kosztują psychotesty dla zawodowych kierowców oraz zmotoryzowanych, którzy zostali skierowani na kurs decyzją starosty.

Badania psychologiczne są więc obowiązkowe nie tylko dla zawodowych kierowców. Psychotesty dla kierowców są wymagane również w przypadku kurierów, dostawców, osób prowadzących pojazdy uprzywilejowane, egzaminatorów i instruktorów, podobnie jak wszystkich osób zatrudnionych na etacie kierowcy. W zależności od zawodu orzeczenie jest wydawane bezterminowo lub ma okres ważności. W przypadku kierowców zawodowych jest to maksymalnie 5 lat i 2,5 roku, jeżeli zmotoryzowany przekroczył 60. rok życia.

zdjęcie: pixabay.com (https://pixabay.com/photos/doctor-patient-consultation-5710150/)

Co zrobić w przypadku negatywnego wyniku psychotestów?

Jeśli kierowca otrzyma negatywny wynik badań psychologicznych, traci uprawnienia do prowadzenia pojazdów w zakresie określonym w orzeczeniu. W takiej sytuacji przysługuje mu prawo do odwołania się od decyzji w ciągu 14 dni od otrzymania wyniku. Odwołanie należy złożyć do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, gdzie przeprowadzane są ponowne badania przez inną komisję psychologiczną. Ostateczna decyzja wydana przez ten ośrodek jest wiążąca.