Jak znieść współwłasność auta – co warto wiedzieć, metody, konsekwencje podatkowe, wzór umowy zniesienia współwłasności samochodu 

Współwłasność auta – jakie dokumenty, kiedy ma zastosowanie?

Zanim o tym, jak wygląda zniesienie współwłasności samochodu, najpierw należy odnieść się do tego, czym jest współwłasność. Jak łatwo się domyślić, współwłasność auta to sytuacja prawna, kiedy pojazd ma więcej niż jednego właściciela. Zmiany w zakresie własności odbywają się zwykle na mocy aktu darowizny czy umowy kupna-sprzedaży.

Z dopisania współwłaściciela do dowodu rejestracyjnego najchętniej korzystają młodzi kierowcy. Wynika to z wysokich stawek polisy OC dla takich kierowców. Przy braku doświadczenia i własnej historii, towarzystwa ubezpieczeniowe uważają ich za klientów podwyższonego ryzyka. Jednak wystarczy ustanowić współwłasność samochodu z doświadczonym kierowcą, na przykład rodzicem, chociaż stopień pokrewieństwa między współwłaścicielami samochodu nie ma znaczenia.

Najlepiej, jeżeli doświadczony kierowca jest większościowym udziałowcem. Wówczas zniżki takiego zmotoryzowanego przechodzą na cały pojazd. Z tego rozwiązania mogą skorzystać również ci młodzi kierowcy, którzy w najbliższym czasie nie mają w planach zakupu auta. Wówczas mogą poprosić rodziców o dopisanie swojej osoby do dowodu rejestracyjnego. W ten sposób będą gromadzić zniżki i w przyszłości zapłacą niższe ubezpieczenie.

Jak każde rozwiązanie, współwłasność ma również wady. Przede wszystkim dotyczy to utraty zniżek w przypadku kolizji. Jeżeli szkodę spowoduje młody kierowca, konsekwencje poniesie również doświadczony zmotoryzowany.

Przeczytaj też: “Współwłaściciel samochodu a niższe ubezpieczenie OC. Jak dopisać współwłaściciela do samochodu w celu ustanowienia współwłasności pojazdu?“

Kiedy warto znieść współwłasności auta?

Zniesienie współwłasności auta może być zasadne w kilku sytuacjach, na przykład, kiedy młody kierowca chce mieć auto na wyłączność. Na zrzeczenie się współwłasności samochodu mogą zdecydować się również starsi kierowcy, chociażby w związku ze spowodowaną szkodą przez drugiego współwłaściciela, a w konsekwencji utratą części zniżek.

Jeszcze inną przyczyną zniesienia współwłasności jest konflikt pomiędzy współwłaścicielami lub sytuacja, kiedy jeden z nich ma długi. Problem może pojawić się również przy śmierci jednego ze współwłaścicieli, ale wówczas proces odbywa się przy współudziale spadkobiercy zmarłego – ustawowego lub zapisanego w testamencie.

Zniesienie współwłasności samochodu jest możliwe na kilka sposobów. Najprostszą formą jest umowa zniesienia współwłasności samochodu, kiedy jedna ze stron zrzeka się praw do części pojazdu. Inne formy to akt darowizny lub sprzedaż na podstawie umowy kupna-sprzedaży auta. Niestety, niekiedy nie da się rozstrzygnąć konfliktu polubownie. Jeżeli jedna ze stron nie chce dobrowolnie zrzec się udziałów, wówczas należy wystąpić na drogę sądową.

Dobrowolne zrzeczenie się samochodu. Co powinna zawierać umowa zniesienia współwłasności?

Najprostszą formą zniesienia współwłasności auta jest umowa, w której współwłaściciel zrzeka się praw do części pojazdu. Najważniejsze, żeby w dokumencie znalazły się wszystkie niezbędne informacje:

• dane współwłaścicieli pojazdu (imię i nazwisko, numer PESEL, miejsce zamieszkania);

• dane pojazdu (model, marka, numer VIN, numer rejestracyjny);

• wysokość udziału w procentach, z którego rezygnuje jeden ze współwłaścicieli;

• kwota wartości udziału zbywanego przez współwłaściciela samochodu;

• własnoręczne podpisy stron.

Umowę można sporządzić samodzielnie. Jednak dużo wygodniej pobrać, wydrukować i wypełnić gotowy wzór umowy zniesienia współwłasności. Najlepiej, jeżeli umowa o zniesienie współwłasności nieruchomości ma charakter nieodpłatny. Wówczas zastosowanie mają zasady dla darowizn. Jeżeli jest to zrzeczenie się odpłatne, zapłacić trzeba podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC).

Umowa zniesienia współwłasności samochodu (wzór w PDF)

Wniosek o zniesienie współwłasności (wykreślenie współwłaściciela – wzór w PDF)

Jak znieść współwłasność samochodu aktem darowizny?

Udziały przenieść można również w formie aktu darowizny. Wystarczy spisać umowę darowizny pojazdu. Należy przy tym pamiętać o kwestiach podatkowych i kwocie wolnej, która zwalnia z podatku w przypadku darowizny. Najczęściej darowizna ma miejsce wobec najbliższej rodziny, a wówczas jest ona zwolniona z podatku niezależnie od wartości przedmiotu.

Zniesienie współwłasności auta bez zgody drugiego współwłaściciela

Czasami zdarza się, że jeden ze współwłaścicieli nie wyraża zgody na zniesienie współwłasności samochodu. W takiej sytuacji nie można przeprowadzić procedury polubownie. Konieczne jest wtedy skierowanie sprawy do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania współwłaścicieli lub miejsca rejestracji pojazdu. Sąd, po rozpatrzeniu sprawy, może orzec o zniesieniu współwłasności i przyznać własność pojazdu jednej ze stron, często z obowiązkiem spłaty drugiego współwłaściciela. Postępowanie sądowe wiąże się z dodatkowymi kosztami oraz wydłużeniem całego procesu.

Warto pamiętać, że limity są liczone dla pięciu ostatnich lat i dotyczą darowizny od jednej osoby. Najczęściej darowizna dotyczy “zerowej” grupy podatkowej. Wówczas osoba, która otrzyma samochód, nie musi płacić podatku. W zależności od wartości darowizny nie zawsze należy nawet zgłaszać tego aktu w urzędzie skarbowym. W 2025 roku wygląda to następująco:

• Wartość darowizny do 36 120 PLN – nie trzeba zawiadamiać urzędu skarbowego.

• Wartość darowizny powyżej 36 120 PLN – trzeba zgłosić darowiznę w ciągu 6 miesięcy od jej otrzymania (druk SD-Z2).

Natomiast w terminie miesiąca darowiznę zgłosić muszą inne grupy podatkowe, oczywiście, jeżeli wartość przedmiotu przekracza limity. W tym przypadku** odpowiedni druk to SD-3.**

Przeczytaj też: “Umowa darowizny samochodu – wzór, podatek, zasady“

Umowa darowizny pojazdu (wzór w PDF)

Podatek od darowizny w formie samochodu – kwoty podatku

Przeczytaj też: “Podatek od kupna samochodu – kiedy płacić, ile wynosi, jak wypełnić deklarację PCC-3?“

Zrzeczenie się współwłasności samochodu umową kupna-sprzedaży a podatek PCC

Do przeniesienia praw własności i zbycia udziałów w części auta może dojść również na podstawie umowy kupna-sprzedaży samochodu. Wystarczy zwykła umowa, natomiast wiąże się to z koniecznością zapłaty podatku.

Osoba nabywająca udziały musi zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych. Obecnie wynosi on 2% wartości samochodu. Jeżeli jest to transakcja pomiędzy osobami fizycznymi, podatku nie trzeba płacić wyłącznie wówczas, kiedy wartość pojazd nie przekracza 1000 złotych.

Przeczytaj też: “Umowa kupna-sprzedaży samochodu w pigułce“

Sądowe zniesienie współwłasności

Kolejną metodą jest zniesienie współwłasności samochodu drogą sądową. Z tego rozwiązania można skorzystać, kiedy współwłaściciele nie mogą dojść do porozumienia i jedna ze stron nie chce zrzec się udziałów dobrowolnie.

Formalności po zniesieniu współwłasności auta

Po podpisaniu umowy zniesienia współwłasności lub otrzymaniu prawomocnego wyroku sądu, należy udać się do wydziału komunikacji właściwego dla miejsca zamieszkania właściciela pojazdu. W urzędzie należy złożyć wniosek o zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym, dołączyć umowę lub wyrok sądu oraz okazać dotychczasowy dowód rejestracyjny i kartę pojazdu. Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku wydany zostanie nowy dowód rejestracyjny. Dodatkowo, należy poinformować ubezpieczyciela o zmianie właściciela pojazdu, aby zaktualizować polisę OC.

Jeżeli jest to możliwe, warto unikać tej procedury. Proces sądowy trwa bowiem dość długo i jest obarczony kosztami. Oczywiście przez cały czas trwania sprawy sądowej samochód musi mieć ważne badanie techniczne i polisę OC.

Co więcej, nawet sądowe zniesienie współwłasności nie oznacza, że jedna ze stron zyskuje prawo do całości pojazdu. Dotychczasowa wysokość udziałów jest ważna do momentu, aż jedna ze stron ureguluje należność wobec drugiego współwłaściciela. Sąd może także zadecydować o sprzedaży rzeczy wspólnej. W takiej sytuacji samochód zostanie sprzedany, a każdy ze współwłaścicieli otrzyma należność w wysokości proporcjonalnej do wielkości udziałów.

Jak znieść współwłasność samochodu krok po kroku po zawarciu umowy – wydział komunikacji, fiskus, ubezpieczyciel:

• Sporządź odpowiednie dokumenty (np. umowa zniesienia współwłasności, darowizny lub kupna-sprzedaży).

• Przygotuj niezbędne dokumenty i udaj się do wydziału komunikacji.

• Wypełnij wniosek o wykreślenie współwłaściciela.

• Poinformuj o tym fakcie Urząd Skarbowy i zapłać podatek (jeżeli to konieczne).

• Poinformuj o zmianie ubezpieczyciela.

Zniesienie współwłasności pojazdu a zmiany w dowodzie rejestracyjnym

Po zniesieniu współwłasności samochodu w ciągu 30 dni należy udać się do wydziału komunikacji odpowiedniego wedle miejsca zamieszkania. W urzędzie trzeba okazać kilka dokumentów:

• dokument potwierdzający zniesienie współwłasności samochodu;

• wniosek wykreślenie współwłaściciela (można pobrać ze strony urzędu lub wypełnić na miejscu);

• dowód rejestracyjny pojazdu;

• potwierdzenie polisy OC.

Zmiana jest odnotowywana w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, jednak** nie zawsze należy wymieniać dokument na nowy**. Wszystko zależy od tego, na którym miejscu w dowodzie widnieje osoba zrzekająca się udziałów:

• Zrzekający się jest wymieniony na drugim lub kolejnym miejscu – nie trzeba wymieniać dowodu rejestracyjnego.

• Zrzekający się jest wymieniony na pierwszym miejscu – konieczne jest wypisanie współwłaściciela, dlatego należy wymienić dowód rejestracyjny, co wiąże się z dodatkową opłatą.

Przeczytaj też: “Zmiana danych w dowodzie rejestracyjnym. Kiedy i jak zgłosić nowe dane w urzędzie?“

Zniesienie współwłasności samochodu – czy trzeba poinformować ubezpieczyciela?

Poza zgłoszeniem się do wydziału komunikacji, o zmianach współwłasności samochodu należy również poinformować towarzystwo ubezpieczeniowe. Informacja to powinna trafić do ubezpieczyciela w ciągu 14 dni od momentu dokonania zmiany.

Zmiany w zakresie właścicielstwa mogą wpłynąć na wysokość składki na ubezpieczenie pojazdu. Dlatego ubezpieczyciel może wówczas ponownie przeliczyć składkę (tzw. rekalkulacja).

Co zrobić, kiedy jeden ze współwłaścicieli samochodu jest dłużnikiem?

Jeżeli jeden ze współwłaścicieli auta jest dłużnikiem, warto wykorzystać powyższe metody zniesienia współwłasności i spróbować załatwić sprawę polubownie. Problem pojawia się w sytuacji, kiedy częścią osoby zadłużonej interesuje się komornik sądowy lub udziały zostały wystawione na licytację.

Współwłaściciel, który nie jest zadłużony, może wówczas wykupić udziały drugiej strony. Ewentualnie może przekazać swoją część na licytację. Wówczas po sprzedaży pojazdu zostanie mu przekazana część środków w wysokości proporcjonalnej do wielkości udziałów.

Metody zniesienia współwłasności przy śmierci jednego ze współwłaścicieli

Problematyczna jest również sytuacja, kiedy jeden ze współwłaścicieli umiera. Wiele zależy wówczas od woli zmarłego:

• Wskazanie przez zmarłego współwłaściciela spadkobiercy w testamencie – część auta jest dziedziczona przez osobę wskazaną w dokumencie.

• Brak wskazania przez zmarłego spadkobiercy w testamencie – część auta jest dziedziczona ustawowo przez osobę wskazaną przez sąd.

W takiej sytuacji może okazać się, że korzystanie z samochodu wspólnie z nowym współwłaścicielem będzie niemożliwe lub przynajmniej mocno utrudnione. Najwygodniej znieść wówczas umowę współwłasności auta, określając, który ze współwłaścicieli otrzyma samochód i spłaci pozostałych. Do czasu ustalenia własności pojazdu nie można sprzedać takiego pojazdu. Równocześnie trzeba pamiętać o obowiązkowym ubezpieczeniu OC i badaniach technicznych.

Zniesienie współwłasności samochodu nie jest więc niczym skomplikowanym. Procedury są jasne i klarowne, natomiast warto pamiętać o ewentualnym obowiązku podatkowym i zmianach w dowodzie rejestracyjnym. Po poinformowaniu o tym fakcie fiskusa i wizycie w wydziale komunikacji, w ostatnim kroku o zmianie w zakresie własności auta należy poinformować towarzystwo ubezpieczeniowe.

zdjęcie: pixabay.com (https://pixabay.com/photos/laptop-office-hand-writing-3196481/)