Sonda lambda – objawy uszkodzenia, funkcja w samochodzie

Sonda lambda – budowa i funkcja

Kierowca powinien mieć świadomość, jakie objawy daje uszkodzona sonda lambda oraz za co odpowiada ten niewielki detektor. Sonda znajduje się między jednostką napędową a katalizatorem:

Typy sond lambda – cyrkonowa i tytanowa

W samochodach stosuje się głównie dwa typy sond lambda: cyrkonowe i tytanowe. Sonda cyrkonowa jest najpopularniejsza i wykorzystuje elektrolit stały z tlenku cyrkonu, natomiast sonda tytanowa bazuje na tlenku tytanu. Różnią się one sposobem działania i napięciem sygnału wyjściowego. Cyrkonowa generuje napięcie w zakresie 0,1–0,9 V w zależności od składu mieszanki, natomiast tytanowa zmienia swoją rezystancję. Warto znać typ sondy w swoim aucie, ponieważ nie są one zamienne i wymagają różnych metod diagnostyki.

• pierwsza sonda jest umieszczona przed katalizatorem (sonda regulacyjna) – wkręcana w kanał wydechowy;

• druga sonda jest umieszczona za katalizatorem – na zewnątrz układu wydechowego, dlatego jest narażona na uszkodzenia mechaniczne i działanie spalin.

Najczęściej jest to sonda cyrkonowa z czujnikiem zawierającym elektrolit w stanie stałym i pokryty dwoma platynowymi płytkami. Jedna z nich ma kontakt ze spalinami, druga – z powietrzem. Poza tym w sondzie znajduje się specjalna grzałka. Jest ona niezbędna, ponieważ dla poprawnego działania sondy trzeba ją rozgrzać do temperatury aż 300 stopni Celsjusza, co jest trudne zwłaszcza przy jeździe na krótkich dystansach.

Sama sonda to niewielki czujnik odpowiedzialny za mierzenie składu mieszanki paliwowo-powietrznej. Zadaniem detektora jest utrzymanie odpowiednich proporcji mieszanki paliwa z powietrzem. Jeżeli detektor wykryje nieprawidłowości (powietrza powinno być 14,7 razy więcej niż paliwa), informuje o tym moduł sterujący pracą jednostki napędowej. Skład jest wówczas korygowany w ten sposób, aby zminimalizować spalanie oraz zmniejszyć wydzielanie się szkodliwych substancji do atmosfery.

Sonda lambda – objawy uszkodzenia

Sonda lambda jest narażona na działanie wysokich temperatur oraz środków chemicznych. Objawy uszkodzonej sondy lambda to m.in.:

Wpływ uszkodzonej sondy lambda na przegląd techniczny

Uszkodzona sonda lambda może prowadzić do przekroczenia dopuszczalnych norm emisji spalin, co jest sprawdzane podczas okresowego badania technicznego pojazdu. Jeśli sonda nie działa prawidłowo, silnik może pracować na zbyt bogatej lub zbyt ubogiej mieszance, co skutkuje zwiększoną emisją tlenków azotu, węglowodorów i tlenku węgla. W efekcie pojazd może nie przejść przeglądu technicznego, a kierowca zostanie zobowiązany do usunięcia usterki.

• zapalenie się kontrolki check engine;

• duży wzrost zużycia paliwa (nawet o 50 proc.);

• mniejsza moc silnika;

• samoistne zmiany prędkości obrotowej jednostki napędowej;

• czarny dym z rury wydechowej.

Przeczytaj też: “Check engine – co oznacza kontrolka silnika?“

Skutki uszkodzonej sondy lambda:

• niewłaściwe proporcje mieszanki paliwowo-powietrznej (zbyt uboga przyczynia się do spadku mocy, nadmiernie wzbogacona prowadzi do zniszczenia katalizatora);

• usterki układu wydechowego (m.in. przegrzanie się układu spalania i zniszczenie katalizatora).

Jak zapobiec uszkodzeniu sondy lambda?

Nie wystarczy wiedzieć, jakie objawy daje uszkodzona sonda lambda. Należy wiedzieć, jak zapobiegać jej zniszczeniu, co jest bardzo prawdopodobne po przedostaniu się do układu wydechowego wody lub oleju. Uszkodzenie sondy może być też skutkiem zerwania czy przetarcia przewodów.

Sonda pracuje w trudnych warunkach. Detektor zewnętrzny jest też narażony na uszkodzenia mechaniczne. Poza tym uszkodzeniu sondy lambda sprzyja słabej jakości paliwo. Dlatego powinno być to paliwo wysokooktanowe i bezołowiowe.

Sonda ma też określoną żywotność. To element o umiarkowanej trwałości, który może wytrzymać przebieg w zakresie od 80 000 do 150 000 km. Oczywiście wiele zależy od warunków eksploatacji oraz jakości tankowanego paliwa. Natomiast stan sondy warto regularnie kontrolować, najlepiej co ok. 30 000 km.

Uszkodzona sonda lambda – naprawa czy wymiana?

Kierowca, który zaobserwuje objawy wskazujące na uszkodzoną sondę lambda, nie powinien zwlekać. Diagnostyka polega na sprawdzeniu sygnałów oraz kontroli przewodów i połączeń wtykowych. Naprawa elementu nie jest możliwa. Konieczna jest wymiana detektora. Nowa sonda lambda to koszt rzędu kilkuset złotych. Szybka reakcja zapobiegnie uszkodzeniu katalizatora i uchroni przed innymi nieprzyjemnymi konsekwencjami.