Koń mechaniczny – czym jest jednostka mocy silnika?

Kiedy pojawił się koń mechaniczny?

Po raz pierwszy z tą jednostką mocy spotkaliśmy się przy budowie jednego z pierwszych silników parowych. Mowa o motorze, który opracował inżynier i wynalazca Thomas Savery. Musiał on w jakiś sposób opisać pracę pompy. Określił więc, że do jej pracy manualnej potrzeba byłoby dwóch koni jednocześnie. Obok tego trzeba było mieć w zanadrzu osiem kolejnych zwierząt, aby pompa mogła pracować bez przerwy. Dlatego silnik Savery’ego miał moc 10 KM.

Jednak takie porównanie, choć było dość obrazowe, nie dostarczało konkretnych miar. Zmienił to dopiero James Watt. Szkocki inżynier pod koniec XVIII wieku określił wartość konia mechanicznego na 745,7 W. Taka wartość ma wynikać ze stosunku wykonanej pracy wyrażonej w dżulach w danym czasie (J = N × m). Jeden wat odnosi się bowiem do pracy jednego dżula wykonanej w czasie jednej sekundy.

Wartość mocy w systemach brytyjskim i europejskim

Z pewnością jest to niepotrzebna komplikacja, ale należy rozróżnić miary m.in. brytyjskie i europejskie. Otóż w XIX wieku w Niemczech, na wzór konia parowego w krajach anglosaskich ustalono, że KM to 735,5 W (0,74 kW). Wartość ta jest stosowana do dziś, chociaż jeszcze zanim wprowadzono układ SI, niemieckie nazewnictwo przyjęło skrót PS (niem. Pferdestärke, silny koń).

Zgodnie z układem miar SI jeden kilowat to ok. 1,36 konia mechanicznego, a jak zauważyliśmy wyżej – 1 KM to ok. 0,74 kW. Jak nie trudno policzyć, np. silnik o mocy 100 KM ma moc ok. 74 kW. Podkreślmy, że właśnie w kilowatach, a nie w koniach mechanicznych moc pojazdu jest podawana w dowodzie rejestracyjnym samochodu.

Jak określić właściwą moc silnika?

Musimy pamiętać, że obecnie istnieje kilka metod pomiarów, a w wielu miejscach świata pojęcie konia mechanicznego rozumiano inaczej, np.:

• Wielka Brytania – Brake Horse Power (bhp). Moc wskazywana przez mierzenie parametrów jednostki napędowej na hamowni.

• Stany Zjednoczone – Horse Power (hp). Jednostka odpowiadająca ok. 1,01 KM.

• Europa – nieco wyższa wartość jednostki KM lub PS.

Wydaje się, że najdokładniejsza jest nieco niższa od wyjściowej moc uzyskana w BHP, a więc podczas testów na hamowniach. Słabsze pomiary wynikają m.in. z oporów jednostki napędowej czy skrzyni biegów.

Podsumowując, nie ulega wątpliwości, że koń mechaniczny nadal rozpala zmotoryzowanych. Nic w tym dziwnego, ponieważ KM brzmi znacznie lepiej niż kilowat. Jednak nie powinniśmy kierować się wyłącznie liczbą koni mechanicznych. Ważniejszy jest moment obrotowy, szerzej opisany w artykule “Co to moment obrotowy?“.

Właśnie moment obrotowy określa siłę wytwarzaną przez silnik mierzoną na wale korbowym. Możemy w ten sposób sprawdzić, jak auto radzi sobie z oporami, co ma wpływ na przyspieszenie pojazdu. Oczywiście obie wartości się ze sobą łączą, ponieważ moc jest iloczynem momentu obrotowego i prędkości obrotowej. Należy też pamiętać, że różną charakterystykę mają też same silniki – benzynowe, diesle, hybrydy czy elektryczne.

Jak sprawdzić moc silnika przy zakupie auta używanego?

Przy zakupie samochodu używanego warto zweryfikować deklarowaną moc silnika. Najlepiej zrobić to, sprawdzając dane w dowodzie rejestracyjnym, gdzie moc podana jest w kilowatach. Można również skorzystać z raportu historii pojazdu po numerze VIN, który zawiera szczegółowe informacje techniczne, w tym oryginalną moc silnika. Dzięki temu unikniesz nieporozumień i upewnisz się, że auto spełnia Twoje oczekiwania pod względem osiągów.