Współwłasność samochodu — co należy o niej wiedzieć?

Współwłasność samochodu to w Polsce sytuacja spotykana dość często. Zwłaszcza młodsi kierowcy, z uwagi na wysokie ceny OC, decydują się współdzielić samochód z kimś starszym, kto wypracował zniżki. Dopisanie współwłaściciela samochodu nie jest szczególnie skomplikowane, ale warto wiedzieć, z czym wiąże się dzielenie auta.

Czym jest współwłasność auta?

Współwłasność samochodu zachodzi wówczas, kiedy pojazd należy do co najmniej dwóch osób. Znaczenia nie mają tutaj wiek czy płeć współwłaściciela. Co więcej, współwłaścicielem samochodu zostać może nawet osoba niepełnoletnia i laik bez prawa jazdy. Najczęściej jednak dopisuje się osoby starsze, co jest podyktowane wypracowanymi przez nie zniżkami obniżającymi cenę polisy OC.

Współwłasność samochodu a dziedziczenie i śmierć współwłaściciela

W przypadku śmierci jednego ze współwłaścicieli samochodu, jego udziały w pojeździe wchodzą w skład masy spadkowej. Oznacza to, że spadkobiercy zmarłego mogą przejąć jego część własności auta. Aby formalnie dokonać zmiany właściciela, konieczne jest przeprowadzenie postępowania spadkowego, a następnie zgłoszenie nabycia spadku w Wydziale Komunikacji. Warto pamiętać, że do czasu zakończenia formalności pozostali współwłaściciele nie mogą swobodnie dysponować całością pojazdu.

Jak można zostać współwłaścicielem samochodu?

Nie można ot tak sobie dodać współwłaściciela do ubezpieczenia. Współwłaścicielem pojazdu zostać można tylko przez dopełnienie stosownych formalności, kupując lub dostając udziały w korzystaniu z samochodu. Dlatego trzeba podpisać umowę kupna-sprzedaży lub zawrzeć akt darowizny.

Niezależnie od formy dokumentu potwierdzającego przeniesienie własności, muszą się w nim znaleźć dane zbywcy oraz kupującego/obdarowanego. Dodatkowo w umowie można zawrzeć informację, ile udziałów przekazuje się współwłaścicielowi.

Współwłasność samochodu a podatek

Przy zakupie samochodu używanego od prywatnego sprzedawcy, kupujący musi uiścić 2% podatku PCC, o którym więcej w artykule pt. ““. Dlatego częściej, zwłaszcza wśród rodzin, współwłasność auta ustanawia się przez akt darowizny. Wówczas przekazanie udziałów najczęściej jest wolne od płacenia podatku. Niezbędne są do tego trzy warunki:

• darowizna jest przekazywana w najbliższej rodzinie (zstępny, wstępny, rodzeństwo, małżonek, teściowie, zięć, synowa, pasierb, ojczym, macocha),

• wartość udziałów w ciągu ostatnich 5 lat nie przekracza kwoty 9637 zł,

• darowizna została zgłoszona do US w ciągu 6 miesięcy od jej uzyskania.

Nie trzeba również składać zeznania. Inaczej jest, jeżeli to darowizna od dalszej rodziny, znajomych czy obcych osób. Kwota wolna od podatku wynosi wówczas:

• 7276 zł (rodzeństwo rodziców, małżonkowie rodzeństwa, rodzeństwo małżonków, zstępni rodzeństwa, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa małżonków, małżonkowie pozostałych zstępnych),

• 4902 zł (pozostali).

Jeżeli powyższe progi zostaną przekroczone, obdarowany musi złożyć oświadczenie na druku SD-Z2, opłacając naliczony podatek od darowizny.

Rejestracja i dopisanie do ubezpieczenia OC

Jeżeli została ustanowiona współwłasność samochodu, pozostaje go zarejestrować w odpowiednim Wydziale Komunikacji. Nie ma potrzeby wizyty wszystkich współwłaścicieli. Wystarczy jedna osoba, o ile ma pełnomocnictwo pozostałych udziałowców. Jeżeli współwłaścicielem jest najbliższa rodzina (małżonkowie, dzieci, rodzice, wnuki, dziadkowie), pełnomocnictwo jest bezpłatne. W innym wypadku kosztuje 17 zł. Co ważne, dopisanie współwłaściciela pojazdu powinno nastąpić w ciągu 30 dni od momentu uprawomocnienia się darowizny.

Podobnie wygląda sprawa dopisania do ubezpieczenia OC i innych polis komunikacyjnych. Zrobi to jedna osoba, która wskaże w umowie pozostałych współwłaścicieli pojazdu. Jak było wspomniane, to dobra opcja dla młodych kierowców, którzy nie mają wypracowanych zniżek i płacą . Dzięki zniżkom wypracowanym przez doświadczonego kierowcę ubezpieczenie jest zdecydowanie tańsze. Należy jednak pamiętać, że w razie szkody spowodowanej przez jednego ze współwłaścicieli, zniżki traci każdy z nich.

Współwłasność samochodu a sprzedaż

Współwłasność samochodu wiąże się też z pewnymi ograniczeniami. Problemem może być sprzedaż pojazdu, która wymaga zgody każdego ze współwłaścicieli. Bez konsultacji z udziałowcem współwłaściciel może sprzedać wyłącznie swoją część udziałów. Sprzedaż samochodu przez współwłaściciela nie jest natomiast możliwa bez zgody obydwu stron. Umowa kupna-sprzedaży, szerzej opisana w artykule ““, musi zawierać dane wszystkich współwłaścicieli i każdy z nich powinien złożyć na niej swój podpis. Wyjątkiem jest dzielenie samochodu przez małżonków, kiedy przy sprzedaży auta wystarczy podpis jednego z nich.

Współwłasność samochodu a komornik

Współwłasność auta może być problemem, kiedy jeden ze współwłaścicieli popada w długi i dochodzi do interwencji komornika. Ten ma bowiem prawo zająć część samochodu dłużnika, a licytowany jest nawet najmniejszy jego udział. W takiej sytuacji, jeżeli ktoś zdecyduje się na zakup części udziałów w licytowanym pojeździe, dotychczasowy współwłaściciel będzie musiał dzielić się dobrem z nowym nabywcą.

Na szczęście udziałowiec ma szansę zareagować. W przypadku egzekucji komorniczej jednego ze współwłaścicieli pozostali mogą żądać zniesienia współwłasności na jeden z dwóch możliwych sposobów:

• przez sprzedaż samochodu i podział pieniędzy między współwłaścicieli;

• przez wykupienie obciążonej długiem części samochodu.

Jeżeli samochód zostanie zlicytowany, komornik pobierze część dłużnika, z kolei drugi właściciel otrzyma należność odpowiadającą jego udziałom.

Polubowne zniesienie współwłasności pojazdu

Jeżeli współwłasność samochodu miała miejsce w rodzinie, choćby dla niższej ceny ubezpieczenia OC, najczęściej dochodzi do porozumienia w zakresie zniesienia współwłasności pojazdu. Wystarczy wówczas spisać porozumienie i wypełnić wniosek o wykreślenie takiego współwłaściciela z dowodu rejestracyjnego, składając go wraz z porozumieniem, dowodem rejestracyjnym i kartą pojazdu w Wydziale Komunikacji w ciągu 30 dni od podpisania dokumentu. Jeżeli polubowne zniesienie własności samochodu nie jest możliwe, należy wystąpić na drogę sądową z wnioskiem do sądu rejonowego.

Należy jednak pamiętać, że zrzeczenie się udziałów jednego współudziałowca na rzecz drugiego jest równoznaczne z przekazaniem darowizny. Ponownie obowiązują więc progi opisane wyżej, a więc nie można wykluczyć obowiązku uiszczenia podatku od darowizny.

Natomiast** nie zawsze zrzeczenie się udziałów w pojeździe wymaga wymiany dowodu rejestracyjnego pojazdu.** Jest to obowiązkowe tylko wtedy, kiedy udziałów zrzeka się podmiot wpisany w pierwszej pozycji dokumentu. Jeżeli współwłaściciel był wpisany w dowodzie rejestracyjnym jako drugi, urzędnik tylko go wykreśli.

Współwłasność samochodu a śmierć jednego ze współwłaścicieli

Spore wątpliwości pojawiają się w sytuacji, kiedy jeden ze współwłaścicieli samochodu umiera. Pojawiają się wówczas pytania, co z udziałami w pojeździe zmarłego. Jeżeli przed śmiercią spisał on testament i wskazał spadkobiercę, nie ma problemu. Gorzej, jeżeli tego nie zrobił. Wówczas to sąd rozstrzyga, który ze spadkobierców powinien otrzymać tę część majątku.