Zakaz wyprzedzania dla ciężarówek na autostradach i drogach ekspresowych – nowe przepisy w nocy

Czym jest i kogo obowiązuje zakaz wyprzedzania dla ciężarówek w Polsce?

Zakaz wyprzedzania dla ciężarówek został wprowadzony z dniem 1 lipca 2023 roku, a więc jeszcze za rządów Zjednoczonej Prawicy. Zakaz jest ogólnokrajowy, ale obowiązuje tylko na drogach szybkiego ruchu – autostradach (A) i drogach ekspresowych (S) – o dwóch pasach ruchu przeznaczonych dla danego kierunku. Dotyczy on pojazdów ciężarowych kategorii N2 i N3 o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t. W praktyce są to więc ciągniki siodłowe solowe i z naczepą oraz samochody ciężarowe z przyczepą.

Już to może budzić wątpliwości. Nie jest bowiem żadną tajemnicą, że do największej liczby wypadków, w tym przypadku zderzeń czołowych, dochodzi na drogach jednojezdniowych z jednym pasem w każdą stronę.

Celem wprowadzenia zakazu wyprzedzania dla ciężarówek na autostradach i drogach ekspresowych było zwiększenie płynności ruchu i ograniczenie zatorów spowodowanych powolnym wyprzedzaniem się takich pojazdów. Natomiast wspomniane już “wyścigi słoni” na takich drogach i tak nadal mają miejsce i nie wiąże się to tylko z wyjątkami, o których za chwilę.

Przeczytaj też: “Mandat za wyprzedzanie ciężarówką od 1 lipca 2023 roku“

Kiedy nie można wyprzedzać?

Ponadto i to już nie tylko dla pojazdów ciężarowych, zakaz manewru wyprzedzania obowiązuje:

• na fragmentach oznaczonych znakiem B-25 (zakaz wyprzedzania) lub B-26 (zakaz wyprzedzania przez pojazdy ciężarowe);

• przy dojeżdżaniu do wierzchołka wzniesienia;

• na zakręcie oznaczonym znakami ostrzegawczymi,

• podczas zbliżania się do skrzyżowania (z wyjątkiem ronda lub skrzyżowania z ruchem kierowanym).

Bezsprzecznie jest to** jeden z najbardziej ryzykownych manewrów w ruchu drogowym**. Stąd kierowca, również pojazdu ciężarowego, musi upewnić się, że:

• ma odpowiednią widoczność i wystarczająco dużo miejsca do wykonania manewru;

• pojazd jadący z tyłu nie rozpoczął już wyprzedzania;

• pojazd jadący przed nim na tym samym pasie nie sygnalizuje zamiaru wyprzedzania, zmiany kierunku lub zmiany pasa.

Te zasady powinien znać każdy kierowca. Jako że wyprzedzanie przez pojazd ciężarowy trwa dłużej, kierowcy takich samochodów powinni być na to uczuleni jeszcze mocniej. Szczególnie że w zderzeniu czołowym z pojazdem ciężarowym auto osobowe zwykle jest kompletnie zniszczone, a jego pasażerowie ponoszą śmierć lub ciężki uszczerbek na zdrowiu.

Wyjątki od zakazu wyprzedzania ciężarówek

Mimo że przepisy z połowy 2023 roku wprowadziły szeroki zakaz wyprzedzania dla pojazdów ciężarowych na drogach szybkiego ruchu, istnieją od tego pewne wyjątki. Ciężarówka może wyprzedzić na autostradzie lub drodze ekspresowej inny pojazd, często ciężarowy, jeżeli:

• droga ma przynajmniej trzy pasy ruchu w jednym kierunku – wyprzedzanie powinno wówczas odbywać się drugim pasem od prawej strony;

• pojazd wyprzedzany jedzie znacznie wolniej od dopuszczalnej prędkości – różnica powinna wynosić minimum 10 km/h, co pozwala uniknąć “wyścigów słoni”;

• wyprzedzany pojazd to maszyna wykonująca prace drogowe, porządkowe lub remontowe.

Nowe przepisy 2026 – zakaz wyprzedzania przez ciężarówki nie będzie obowiązywać w nocy

Rząd, a dokładniej Ministerstwo Infrastruktury zapowiada, że zmieni przepisy dotyczące zakazu wyprzedzania przez ciężarówki na drogach szybkiego ruchu. Najważniejszą zmianą jest zniesienie zakazu w godzinach 23:00–5:00. Resort argumentuje zmianę chęcią przywrócenia płynności ruchu nocą bez pogorszenia bezpieczeństwa w godzinach szczytu. Zakaz pozostanie więc w dzień, w godzinach 5:00–23:00, co ma chronić użytkowników dróg poruszających się pojazdami osobowymi.

Wpływ nowych przepisów na bezpieczeństwo i płynność ruchu

Zniesienie zakazu wyprzedzania dla ciężarówek w godzinach nocnych ma na celu poprawę płynności ruchu na autostradach i drogach ekspresowych, gdy natężenie ruchu jest znacznie mniejsze niż w ciągu dnia. Według Ministerstwa Infrastruktury, nocą kierowcy ciężarówek będą mogli sprawniej pokonywać długie trasy, co może przełożyć się na skrócenie czasu przejazdu i lepsze wykorzystanie infrastruktury drogowej. Jednak część ekspertów zwraca uwagę, że nawet nocą wyprzedzanie przez ciężarówki może powodować chwilowe utrudnienia dla innych użytkowników dróg oraz potencjalnie zwiększać ryzyko wypadków, zwłaszcza przy ograniczonej widoczności. Warto obserwować, jak dwuletni okres testowy wpłynie na statystyki bezpieczeństwa i czy rzeczywiście przyniesie oczekiwane korzyści.

Nowe przepisy mają mieć dwuletni okres testowy. W tym czasie Ministerstwo Infrastruktury ma monitorować wpływ nowych zasad na płynność i bezpieczeństwo ruchu. Jeżeli będzie to konieczne, nie jest wykluczone, że w przyszłości zostanie wprowadzona kolejna korekta ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Jaki jest mandat za złamanie zakazu wyprzedzania przez samochody ciężarowe na autostradzie i drodze ekspresowej?

Zakaz wyprzedzania ciężarówek na drogach szybkiego ruchu jest kontrolowany przez Policję oraz Inspekcję Transportu Drogowego. Służby korzystają z nieoznakowanych radiowozów, mobilnych patroli ITD oraz nowoczesnej technologii w postaci dronów. Niestety, łamanie tego zakazu nadal ma miejsce, co jest zagrożone wysokim mandatem:

• mandat w wysokości 1000 złotych;

• 8 punktów karnych.

Jeszcze surowiej karze się złamanie zakazu wyprzedzania przez pojazdy ciężarowe na pozostałych drogach, na przykład na odcinkach ze znakiem B-26. Wówczas jest to aż:

• mandat w wysokości 1000 złotych (2000 zł w przypadku recydywy przy ponownym takim wykroczeniu w ciągu 2 lat);

• 15 punktów karnych.

Jakie są limity prędkości na drogach szybkiego ruchu dla pojazdów ciężarowych?

Na drogach ekspresowych pojazdy ciężarowe wyprzedzają zwłaszcza inne ciężarówki. Wynika to z faktu, że wedle przepisów (jeden z wyjątków), mogą wyprzedzać pojazdy poruszające się z prędkością znacznie mniejszą od dopuszczalnej. W myśl tego terminu rozumie się jazdę minimum 10 km/h poniżej dopuszczalnej.

Maksymalna dopuszczalna prędkość dla takich pojazdów na autostradzie i drodze ekspresowej wynosi 80 km/h. Stąd wyprzedzanie zgodnie z prawem, w drodze wyjątku, jest możliwe przy wyprzedzaniu pojazdu jadącego nie szybciej niż 70 km/h.

Ile punktów karnych i jaki mandat za złamanie dopuszczalnej prędkości?

Mandaty a przekroczenie prędkości są dziś bardzo wysokie. Dotyczy to również kierowców pojazdów ciężarowych. W ich przypadku jazda po autostradzie lub drodze ekspresowej z prędkością już 100 km/h może skutkować mandatem w wysokości 200 zł i 3 punktami karnymi. Jeżeli jest to 120 km/h, mandat rośnie do 800 zł, a w warunkach recydywy aż 1600 zł. Dodatkowo do konta kierowcy zostanie dopisanych 9 punktów karnych.

Mandaty za przekroczenie prędkości na drogach w Polsce – taryfikator

Przeczytaj też: “Mandat za prędkość – jakie kary i ile punktów karnych?“

Jak nowe przepisy wpłyną na kierowców ciężarówek i pojazdów osobowych?

Zniesienie zakazu dla wyprzedzania ciężarówek na większości dróg ekspresowych jest korzystne zwłaszcza dla zawodowych kierowców pojazdów ciężkich i firm spedycyjnych. W ich przypadku czas przejazdu będzie krótszy. Z punktu widzenia kierowców znaczenie ma też poprawa komfortu jazdy oraz mniejsze zmęczenie.

Teoretycznie niewiele zmienia się dla kierowców osobówek, chociaż uwagi ma MSWiA (Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji). Resort wskazuje, że prawidłowa ocena odległości i prędkości pojazdu nadjeżdżającego z tyłu warunkach nocnych jest bowiem dużo trudniejsza.

Przeczytaj też: “Dofinansowanie na samochód ciężarowy elektryczny – jak uzyskać dotację na ciężarówkę?“

Kiedy nowe przepisy dotyczące zakazu wyprzedzania się ciężarówek na autostradach i drogach ekspresowych wejdą w życie?

Zmiany w ustawie Prawo o ruchu drogowym wejdą w życie najpewniej w 2026 roku. Po zmianie przepisów ciężarówki będą mogły wyprzedzać inne pojazdy na drogach szybkiego ruchu nie tylko w wyjątkowych sytuacjach, ale również w godzinach nocnych od 23:00 do 5:00. Poza wyjątkami nadal zakaz będzie obowiązywać w ciągu dnia, a także stale na odcinkach z lokalnie wprowadzonym zakazem wynikającym ze znaków lub innych uwarunkowań.

zdjęcie: zakaz wyprzedzania dla ciężarówek zniesiony w godzinach nocnych (https://pixabay.com/illustrations/truck-vehicle-transportation-road-8921536/)

Porównanie z przepisami w innych krajach UE

W wielu krajach Unii Europejskiej obowiązują podobne ograniczenia dotyczące wyprzedzania przez pojazdy ciężarowe na autostradach i drogach ekspresowych. Przykładowo, w Niemczech zakaz wyprzedzania dla ciężarówek obowiązuje na wybranych odcinkach autostrad, szczególnie w godzinach szczytu lub na trasach o dużym natężeniu ruchu. W niektórych państwach stosuje się także czasowe ograniczenia, zależne od pory dnia lub warunków pogodowych. Polska, wprowadzając nocne wyłączenie zakazu, wpisuje się w trend elastycznego podejścia do regulacji, dostosowując przepisy do realnych potrzeb kierowców i specyfiki ruchu drogowego.