Zarekwirowanie samochodu przez wojsko – przepisy, stawki

Czy wojsko może zabrać samochód?

Po części na to pytanie odpowiedzieliśmy już we wstępie. W świetle przepisów prawa zarekwirowanie samochodu przez wojsko jest dopuszczalne w kilku sytuacjach:

• w czasie ogłoszenia mobilizacji;

• podczas działań wojennych;

• w czasie pokoju (np. ćwiczenia, sprawdzenie gotowości mobilizacyjnej, zwalczanie i likwidacja skutków klęsk żywiołowych).

Pozwala na to artykuł 628 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej. Mówi on o oddaniu do używania nieruchomości (budynki) oraz ruchomości na cele przygotowania obronności kraju. Oprócz instytucji państwowych taki obowiązek mają też przedsiębiorcy i osoby prywatne. Oprócz wojska z pojazdu mogą korzystać także inne służby (policja, ABW, CBA, Służba Więzienna).

Przeczytaj też: “Kontrola drogowa – prawa, obowiązki, jak się zachować?”

Na jaki czas wojsko może zająć samochód?

Okres, na jaki armia może przejąć pojazd, jest różny w zależności od stanu i sytuacji. Jeżeli ogłoszono stan mobilizacji lub wojny, wojsko może korzystać z pojazdu do czasu ustania takiej potrzeby. Inaczej wygląda to w czasie pokoju, tj.:

Jak odwołać się od decyzji o wpisaniu pojazdu do ewidencji wojskowej?

Właściciel pojazdu, który otrzymał decyzję o wpisaniu auta do ewidencji wojskowej, ma prawo do złożenia odwołania w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma. Odwołanie należy skierować do organu, który wydał decyzję, wskazując uzasadnienie – na przykład konieczność codziennego korzystania z pojazdu w celach rodzinnych, zdrowotnych lub prowadzenia działalności gospodarczej. Warto dołączyć dokumenty potwierdzające te okoliczności. Organ rozpatruje odwołanie indywidualnie, biorąc pod uwagę przedstawione argumenty.

• ćwiczenia w obronie cywilnej – do 24 godzin (możliwość zajęcia trzy razy w roku);

• sprawdzenie gotowości mobilizacyjnej – do 48 godzin (możliwość zajęcia trzy razy w roku);

• ćwiczenia wojskowe – do 7 dni (możliwość zajęcia raz w roku);

• stan wyższej konieczności (np. klęska żywiołowa, epidemia) – brak ograniczeń czasowych.

Jak wygląda zarekwirowanie samochodu przez wojsko?

Przede wszystkim wojsko ma możliwość zająć wyłącznie pojazdy widniejące w wojskowej ewidencji. W tym celu w pierwszej kolejności Wojskowa Komenda Uzupełnień (WKU) wysyła do wójta, burmistrza lub prezydenta prośbę o wpisanie konkretnego auta do rejestru. Ten natomiast ma obowiązek poinformować o tym fakcie właściciela pojazdu i wysłać mu stosowne pismo. Od decyzji o wpisaniu pojazdu do rejestru przysługuje 14-dniowe odwołanie. Uzasadnienie odwołania może być różne (np. dowożenie dzieci do szkoły, dowożenie chorej osoby do lekarza, środek transportu w firmie).

Naturalnie decyzja o wpisaniu pojazdu do ewidencji nie jest równoznaczna z jego zarekwirowaniem. W pierwszej kolejności wykorzystywane są samochody wojskowe, a następnie – należące do instytucji publicznych. Wojsko rzadko rekwiruje prywatne samochody, ale nie można tego wykluczyć. Celem ewidencji wojskowej jest weryfikacja możliwości obronnych w sytuacji kryzysowej. Zwykle do ewidencji trafiają samochody ciężarowe, autobusy i sprzęt do prac ziemnych (m.in. spychacze, koparki). Duże ryzyko wpisania do rejestru zachodzi też w przypadku aut terenowych, a w ostatnim czasie coraz popularniejszych w Polsce samochodów typu SUV.

Jeżeli właściciel otrzyma od komisji uzupełnień wezwanie do odstawienia pojazdu w wybrane miejsce, nie może odwołać się od tej decyzji. Pojazd musi być w najlepszym stanie technicznym, z pełną dokumentacją techniczną, zatankowany do pełna, z kompletnym wyposażeniem oraz uzupełnionymi płynami eksploatacyjnymi. Za uchylanie się od dostarczenia pojazdu grozi kara grzywny lub 30-dniowy areszt.

Jaka rekompensata za zarekwirowanie pojazdu przez armię?

Jeżeli okaże się, że samochód wykorzystywany przez armię uległ zniszczeniu lub uszkodzeniu, właścicielowi przysługuje odszkodowanie. Odpłatne jest też użytkowanie pojazdu, które ma formę zryczałtowanych stawek.

Inny model rozliczenia stosuje się w przypadku samochodów ciężarowych, gdzie określono stawki za dobę użytkowania.

W przypadku śmigłowca dobę użytkowania wyceniono na 8 889,22 zł.

Przeczytaj też: “Kolumna wojskowa – definicja, jak się zachować, kiedy wyprzedzać?”

Zarekwirowanie samochodu przez wojsko jest więc jak najbardziej możliwe i w pełni legalne. Taka możliwość zachodzi nie tylko w stanie mobilizacji czy wojny, ale również w czasie pokoju. Jednak zdarza się to rzadko i dotyczy wyłącznie pojazdów wpisanych do ewidencji wojskowej. Właścicielowi, który oddał pojazd na rzecz wojska, należy się rekompensata za jego użytkowanie oraz odszkodowanie, jeżeli został on zniszczony lub uszkodzony.

Procedura zwrotu pojazdu i odszkodowanie

Po zakończeniu użytkowania pojazdu przez wojsko, samochód powinien zostać zwrócony właścicielowi w stanie niepogorszonym, z pełną dokumentacją i wyposażeniem. Jeśli pojazd został uszkodzony lub zniszczony, właściciel ma prawo do złożenia wniosku o odszkodowanie. Procedura obejmuje sporządzenie protokołu szkody oraz wycenę naprawy lub wartości pojazdu. Odszkodowanie wypłacane jest na podstawie decyzji właściwego organu wojskowego.