Rodzaje zawieszenia. Który układ zawieszenia jest najlepszy?

Czym jest układ zawieszenia samochodu?

Zanim omówimy najpopularniejsze rodzaje zawieszenia, w pierwszej kolejności musimy odpowiedzieć sobie na pytanie, co to jest zawieszenie. Tak więc przez zawieszenie rozumiemy wszystkie elementy łączące koła z pozostałymi układami samochodu.

Zawieszenie przenosi energię generowaną przez koła do nadwozia. W ten sposób ma ono wpływ na sterowność pojazdu, przyczepność i zachowanie na drodze. Z jednej strony wpływa więc na komfort jazdy, z drugiej – na bezpieczeństwo.

Budowa zawieszenia samochodu

Zawieszenie samochodu to wiele różnych i istotnych elementów, a wśród nich wahacze, tuleje i sworznie wahaczy, łącznik stabilizatora, układ sprężyn, amortyzatory, końcówka drążka kierowniczego, piasta i łożysko koła.

• **Wahacze **– elementy łączące zwrotnicę z nadwoziem. Mają duży wpływ na poruszanie się kół i tym samym komfort jazdy. Wahacz może mieć pozycję poprzeczną, podłużną lub ukośną.

• Tuleje wahacza – elementy z metalu i gumy, które znajdują się na wahaczu. Tuleje to połączenie zawieszenia z nadwoziem. Redukują drgania generowane podczas jazdy, przejmując niemal cały ciężar auta. Jeśli ulegną degradacji, kierowanie pojazdem jest mocno utrudnione.

• Sworzeń wahacza – gwarantuje stabilne połączenie wahacza i zwrotnicy, jednocześnie amortyzując te elementy. Sworznie wahaczy mają ogromny wpływ na bezpieczeństwo jazdy. Jeśli nie działają prawidłowo, zachowanie kół może być nieprzewidywalne.

• Łącznik stabilizatora – element łączący stabilizator z wahaczem, niekiedy montowany bezpośrednio do amortyzatora. Uniemożliwia on przechyły poprzeczne podczas skrętów, a więc jest kluczowy dla bezpiecznej jazdy po łuku. Dzięki łącznikowi stabilizatora obciążenia podczas pokonywania zakrętów są przenoszone na wszystkie koła, co zmniejsza przechył.

• Układ sprężyn – elementy tłumiące ruch podzespołów znajdujących się między zawieszeniem a jezdnią (tzw. masy nieresorowane).

• **Amortyzatory **– tłumią drgania przenoszone na nadwozie i mają wpływ na przyczepność. Wraz ze sprężynami poprawiają komfort jazdy i mają duży wpływ na bezpieczeństwo.

• Końcówka drążka kierowniczego – element o dużym znaczeniu dla bezpieczeństwa jazdy, gdyż ma wpływ na skręcanie. Sworznie drążka łączą zwrotnicę koła z drążkiem kierowniczym, mając wpływ na proces skręcania. O zużyciu końcówki drążka świadczy zbyt duży luz na kierownicy.

• **Piasta i łożysko koła **– piasta to elementem koła napędowego odpowiadający za obracanie się koła. Jest ona połączona z przegubem i wahaczem. Z kolei łożysko redukuje opory toczenia i chroni koło przed szybkim zużyciem.

Jakie są rodzaje układów zawieszenia w autach. Zawieszenie zależne, niezależne i półzależne

Główny podział zawieszenia rozróżnia układy zależne i niezależne. Poza tym wyróżniamy zawieszenie samochodowe półzależne.

• Zawieszenie samochodowe zależne – kiedy koła przedniej osi są połączone z osią tylną i wzajemnie na siebie oddziałują. To zawieszenie o najmniejszym stopniu skomplikowania, co ogranicza jego awaryjność i ma wpływ na tanie naprawy.

• Zawieszenie samochodowe niezależne – kiedy koła nie są ze sobą połączone i działają w sposób niezależny. To zawieszenie zbudowane z większej liczby komponentów niż układ zależny. Jest sprawniejsze i nowocześniejsze, ale zwiększa ryzyko awarii.

• Półzależne zawieszenie samochodowe – kiedy jedno koło w osi wpływa w niewielkim stopniu na drugie koło.

Rodzaje układów zawieszenia samochodu. Najpopularniejsze rodzaje zawieszenia przedniego

• Kolumna McPhersona – najpopularniejszy typ zawieszenia, które znajdziemy w aucie niemal każdego segmentu. Jest to najtańsze zawieszenie przednie w produkcji i naprawie. Zawieszenie typu McPhersona składa się z amortyzatora zintegrowanego ze sprężyną, zwrotnicą i dolnym wahaczem trójkątnym.

• Układ wielowahaczowy – zawieszenie, gdzie każde koło ma kilka wahaczy. W porównaniu z układem McPhersona poprawia to precyzję prowadzenia auta. Minusem tego rozwiązania są wyższe koszty naprawy.

Rodzaje zawieszenia samochodu. Podstawowe typy zawieszenia tylnego

• **Belka skrętna **– rozwiązanie proste i niedrogie w naprawie. Umieszczona pod tylną osią belka skrętna poprzeczna jest stabilizatorem współpracującym z amortyzatorami i sprężynami. Zdarza się, że dodatkowy stabilizator jest montowany wzdłuż samej belki. Rozwiązanie nie gwarantuje nadzwyczajnego komfortu jazdy, ale jest wytrzymałe. Jako kierowcy musimy jednak pamiętać o wymianie tulei belki. Ten rodzaj zawieszenia tylnego znajdziemy w wielu autach miejskich i kompaktach.

• **Belka z drążkami skrętnymi **– rozwiązanie oparte o belkę w połączeniu z drążkami skrętnymi, które zastępują sprężyny czy pióra resorów. Jest bezawaryjne, ale tylko do przebiegu ok. 150 tys. km. Później belka wymaga regeneracji z uwagi na ułożyskowanie wahaczy. Ten rodzaj zawieszenia znajduje się na wyposażeniu starszych aut francuskich.

• Układ wielowahaczowy – podobnie jak zawieszenie wielowahaczowe z przodu naraża na kosztowny serwis, choć jest żywotniejsze niż przedni wielowahacz. Jest to układ, który ułatwia prowadzenie pojazdu podczas pokonywania łuków.

Rodzaje układów zawieszenia. Zawieszenie alternatywne pojazdu

• Zawieszenie pneumatyczne – układ z miechami pneumatycznymi zamiast klasycznych amortyzatorów ze sprężynami. Za pracę instalacji ciśnieniowej odpowiada tutaj kompresor. Hydraulika pozwala regulować prześwit i zmieniać charakterystykę tłumienia nierówności. Rozwiązanie stosowane w najdroższych modelach, które gwarantują najwyższy komfort jazdy.

• Zawieszenie hydropneumatyczne – układ kolumny ze sferami zamiast amortyzatorów. Każda sfera z jednej strony zawiera w sobie azot, z drugiej z kolei specjalny płyn krążący po instalacji. Zmiana ciśnienia pozwala na obniżanie i podwyższanie prześwitu.

• Tylna oś skrętna – system ze zwrotnicami na tylnych kołach monitorowanych przez sterownik umieszczony przy osi. Koła tylne mogą odchylać się w tę samą stronę co przednie (przy szybkiej jeździe na zakrętach) lub odwrotnej (przy wolnej jeździe dla poprawy zwrotności).

• Belka z drążkami Watta – system z dwoma drążkami połączonymi łącznikiem (tzw. śmigło) przymocowanym do dodatkowej ramy pomocniczej. Dzięki temu siła skrętna jednej strony jest w równym stopniu przenoszona na drugą stronę, a tylna oś nie wykazuje ruchów poprzecznych. Sprzyja to stabilniejszemu prowadzeniu pojazdu.

• Zawieszenie Nivomat – układ pneumatyczny tylko tylnej osi, który ma wymienne miechy i kompresor. Stosowane m.in. w autach typu kombi czy minivan, gdyż wykorzystuje się je w celu skorygowania prześwitu po maksymalnym załadowaniu przestrzeni bagażowej.

• Aktywne amortyzatory – standardowy układ zawieszenia z amortyzatorami ze zmienną charakterystyką pracy. System stosowany m.in. w usportowionych odmianach popularnych aut. Pracą aktywnych amortyzatorów sterujemy mechanicznie lub elektrycznie (przez przycisk na desce rozdzielczej).

Najczęstsze awarie układu zawieszenia. Co psuje się w zawieszeniu?

Zawieszenie samochodu pełni więc bardzo ważną funkcję, gwarantując wysoki komfort jazdy i jej bezpieczeństwo. Dlatego ewentualne usterki w samochodowych układach zawieszenia należy eliminować jak najszybciej. Jak piszemy w artykule “Najczęstsze przyczyny niezaliczenia badania technicznego“, usterki układu zawieszenia to również jeden z powodów niezaliczenia wielu badań technicznych. Samej awarii może ulec każdy element układu.

• **Wahacze **– elementy zużywające się w toku normalnej eksploatacji. Szkodzi im również wilgoć, która sprzyja powstawaniu korozji. Z czasem wahacz pęka lub ulega skręceniu.

• Sworznie wahacza – elementy szybko poddające się na drogach słabej jakości. O ich zużyciu świadczy stukanie w trakcie jazdy po nierównościach. Poza tym wyczuwalny jest wyraźny luz koła po podniesieniu pojazdu. Końcówki wahacza należy wymienić przy pierwszych objawach zużycia. Ich awaria sprawia, że koła zachowują się w sposób mało przewidywalny. Ich cena to wydatek rzędu od kilkudziesięciu do kilkuset złotych.

• Tuleje wahacza – silentblocki ulegają szybszemu zużyciu przy częstym pokonywaniu dróg pełnych dziur. O ich wyeksploatowaniu świadczy głośne stukanie podczas jazdy i szarpanie przy ruszaniu.

• Końcówki drążka kierowniczego – elementy narażone na przeciążenia i uderzenia przekazywane przez koła. Kosztują kilkadziesiąt złotych, a o ich awarii świadczą stuki dochodzące spod auta podczas kręcenia kierownicą na postoju. Wyraźnie pogarsza się też prowadzenie auta. Sworznie drążków zazwyczaj poddają się po ok. 60 tys. km.

• Łącznik stabilizatora – element plastikowy lub metalowy, który o ile jest niesprawny, pogarsza stabilność jazdy na łukach. Kosztuje kilkadziesiąt złotych. O jego zużyciu świadczą głośne stuki podczas skrętów.

• Sprężyny i amortyzatory – elementy zużywające się w wyniku eksploatacji. Niesprawne amortyzatory mogą skutkować wyciekami oleju.

Ile kosztuje naprawa zawieszenia w samochodach osobowych?

Oczywiście najtańsze w serwisowaniu są najprostsze, podstawowe typy zawieszenia. Najlepiej, kiedy mechanik ma możliwość rozebrać cały układ, w którym kolejne podzespoły nie są ze sobą zintegrowane. Jeśli pracuje na samochodowych układach zawieszenia i nie ma takiej możliwości, koszty naprawy są znacznie wyższe. **Nowy, kompletny wahacz może kosztować nawet przeszło 1000 złotych. **

Wiele zależy tu od marki i modelu, ale też materiału jego wykonania. Najdroższe są wahacze ze stopów lekkich. Drogo jest też w przypadku zawieszenia pneumatycznego i amortyzatorów adaptacyjnych. Wówczas naprawa układu zawieszenia pochłonie przynajmniej kilka tysięcy złotych.

Stopień zużycia zależy też od rodzaju auta i sposobu eksploatacji. Najszybciej elementy zawieszenia poddają się w samochodach użytkowanych w warunkach miejskich. Typowo miejskie auta mają jednak zazwyczaj najprostsze i najtańsze w serwisowaniu rodzaje zawieszenia. Na zużycie mocno narażone są też elementy zawieszenia SUV-ów, co ma związek z ich dużą masą.

Jak rodzaj zawieszenia wpływa na koszty eksploatacji i awaryjność?

Wybór rodzaju zawieszenia ma bezpośredni wpływ na koszty eksploatacji pojazdu. Proste układy, takie jak belka skrętna czy kolumna McPhersona, są mniej awaryjne i tańsze w naprawie. Z kolei zawieszenia wielowahaczowe oraz pneumatyczne zapewniają wyższy komfort i lepsze prowadzenie, ale ich serwisowanie jest znacznie droższe. W przypadku aut używanych warto zwrócić uwagę na stan zawieszenia, ponieważ naprawy mogą być kosztowne, zwłaszcza w przypadku skomplikowanych układów. Regularna kontrola i wymiana zużytych elementów pozwala uniknąć poważniejszych usterek oraz poprawia bezpieczeństwo jazdy.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze auta z określonym rodzajem zawieszenia?

Przy zakupie samochodu warto sprawdzić, jaki rodzaj zawieszenia został zastosowany w danym modelu. Jeśli zależy nam na niskich kosztach utrzymania, lepiej wybierać auta z prostszymi układami. Osoby ceniące komfort i precyzję prowadzenia mogą zdecydować się na zawieszenie wielowahaczowe lub pneumatyczne, jednak muszą liczyć się z wyższymi kosztami serwisowania. Przed zakupem auta używanego warto wykonać jazdę próbną i sprawdzić, czy zawieszenie nie wydaje niepokojących dźwięków oraz czy pojazd prowadzi się stabilnie. Pomocny może być również raport historii pojazdu, który wskaże ewentualne wcześniejsze naprawy zawieszenia.