Dlaczego silnik się zaciera? Przedstawiamy 10 najczęstszych przyczyn

Zatarcie ruchomych elementów w silniku lub układzie przeniesienia napędu to problem, który dotyczy nie tylko samochodów z dużym przebiegiem. Do zatarcia silnika może dojść nawet w aucie, które ma niewielki przebieg na liczniku. Czasami nie widać objawów awarii aż do momentu, gdy silnik przestaje współpracować. Najczęściej jednak kierowca może zauważyć sygnały, które powinien potraktować jako lampkę ostrzegawczą. Dziś podpowiadamy, jakie mogą być przyczyny zatarcia silnika i co zrobić, aby ustrzec się przed taką poważną awarią.

Zatarcie się silnika – na czym to polega?

Każdy silnik składa się z wielu elementów, które współpracują ze sobą. Części ruchome są oddzielone cieniutkimi warstwami olejów, które je smarują (przykładem jest warstwa oleju między pierścieniem tłokowym, a ścianką cylindra).

Jak rozpoznać objawy zacierania się silnika?

Wczesne rozpoznanie objawów zacierania się silnika może uchronić przed poważnymi i kosztownymi naprawami. Do najczęstszych symptomów należą: nietypowe odgłosy z silnika (stukanie, metaliczne dźwięki), spadek mocy, zwiększone zużycie oleju, dymienie z wydechu oraz zapalenie się kontrolki ciśnienia oleju. Jeśli zauważysz którykolwiek z tych objawów, natychmiast zatrzymaj pojazd i skonsultuj się z mechanikiem. Szybka reakcja może ograniczyć zakres uszkodzeń.

Gdy elementy zetkną się ze sobą bez środka smarnego, tarcie automatycznie wzrasta, a wytworzona energia mechaniczna tworzy ciepło. W ten sposób powstaje zjawisko, które w fizyce określane jest terminem** tarcia suchego**.

Tarcie suche bardzo szybko może doprowadzić do wyparcia resztek oleju (lub innego środka smarnego), coraz większego nagrzewania się elementów oraz ich wytarcia się lub deformacji. W takim przypadku smarowanie może już nie pomóc.

Najczęściej dochodzi do zużycia pierścieni tłokowych oraz przetarcia panewek. Efektem jest „stukanie” silnika lub dymienie. W najgorszym przypadku może dojść do stopienia wszystkich elementów układu korbowo-tłokowego w bryłę i całkowitego zatrzymania pracy silnika.

Jakie są najczęstsze przyczyny wytworzenia się zjawiska tarcia suchego i uszkodzeń elementów silnika?

• Za mało oleju

Podczas jazdy silnik spala olej, dlatego jego poziom należy na bieżąco monitorować i nie dopuścić, aby w misce olejowej znalazła się ilość minimalna. Wprawdzie wystarczy ona do normalnej jazdy, ale już podczas szybszego poruszania się na autostradzie ciśnienie zmieni się, co może doprowadzić do zatarcia się pompy.

Warto wiedzieć, że najwięcej oleju zużywają nie tylko silnie wyeksploatowane silniki (w autach z dużym przebiegiem), ale także silniki… nowe (są one jeszcze** niedotarte**).

• Olej zostaje rozcieńczony paliwem

Problem ten pojawia się silnikach typu diesel, które posiadają** filtry cząstek stałych**. W takim przypadku do układu napędowego trafia paliwo przepompowywane z układu wtryskowego w celu regeneracji filtra (dopalanie się sadzy). Paliwo to powinno ulec odparowaniu i trafić do komory spalania. Wystarczy jednak kilkakrotne zgaszenie silnika, gdy proces spalania sadzy jeszcze przebiega, aby paliwo nie uległo odparowaniu i powoli spłynęło po cylindrach i przeniknęło do miski olejowej. Szczególną ostrożność powinni zachować właściciele diesli, którzy jeżdżą przede wszystkim po krótkich trasach.

Gdy paliwo przedostanie się do oleju, jego poziom w misce wzrośnie. Jednak taka ciecz nie poprawi poziomu smarowania elementów ruchomych w silniku. Najczęściej doprowadza to do zniszczeń elementów rozrządu oraz turbosprężarki.

• Olej zostaje rozcieńczony płynem chłodzącym

Do miski olejowej może przeniknąć również płyn chłodzący. Taka mieszanka zmienia konsystencję, co często doprowadza do zatykania kanalików olejów. Automatycznie spadają także wartości smarne takiej cieczy, a braki płynu w silniku pogarszają proces chłodzenia.

Przyczyną przenikania chłodziwa do oleju najczęściej bywa usterka głowicy (lub uszczelek pod nią).

• Kierowca zakupił zły olej

Przyczyną zatarcia elementów silnika często bywa zakup środka smarnego, który wytwarza zbyt słabą warstwę (niewystarczający film olejowy)**. **Warto podkreślić, że najlepsze właściwości wykazują gęste oleje (10W60), a nie coraz modniejsze mieszanki ekologiczne (oleje niskoobrotowe).

• Zatkanie się kanalików olejowych

Częstą przyczyną zatarcia się elementów silnika są** zatkane kanaliki olejowe**. Zwykle dochodzi to tego, gdy kierowca rzadko wymienia olej lub wybiera produkty niskiej jakości.

Czasami wina leży również po stronie niedokładnego mechanika, który nie oczyszcza układu smarowania z silikonu stosowanego do uszczelniania czy z opiłków metali.

• Zatkanie się filtra oleju

Zatkane filtry oleju są zabójcze dla elementów ruchomych silnika. Dlatego warto wybierać sprawdzone filtry, który posiadają odpowiednią ilość materiału służącego do filtracji. W dobrej jakości filtrach pojawia się specjalny zawór „by-pass”. Gdy filtr zatka się, zaworek przepuści nieoczyszczony olej (dzięki temu w awaryjnej sytuacji silnik nie pracuje „na sucho”).

• Awaria pompy oleju

Kolejną przyczyną zatarcia się silnika może być awaria całej pompy oleju. To prowadzi do spadku ciśnienia i silnik może ulec zatarciu w kilkanaście sekund.

• Przegrzanie się silnika

Silnik wymaga chłodzenia. Przegrzanie najczęściej wynika z wycieku płynu chłodzącego, awarii wentylatora lub uszkodzenia pompy wody. Czasami może dojść także do zablokowania termostatu. Wysoka temperatura prowadzi do rozszerzenia się elementów ruchomych silnika, co prowadzi do wyparcia warstwy oleju (filmu olejowego).

• Wybór tanich części silnika

Uszkodzeniom najczęściej ulegają tanie zamienniki. Dlatego warto wybierać dobrej jakości tłoki, prowadnice zaworów, panewki i pierścienie (powinny one być wykonane z materiałów, które wykorzystane zostały przez producenta silnika).

• Zły styl jazdy

Do zatarcia się silnika może doprowadzić również nieodpowiedni styl jazdy. Warto pamiętać, aby nie „fundować” silnikowi wysokich obrotów tuż po rozruchu. Dzięki temu olej dotrze do wszystkich elementów ruchomych.

Co zrobić, gdy podejrzewasz zatarcie silnika?

Jeśli podejrzewasz, że Twój silnik uległ zatarciu, nie próbuj ponownie uruchamiać pojazdu. Skontaktuj się z pomocą drogową i odholuj auto do warsztatu. Próby dalszej jazdy mogą pogłębić uszkodzenia. Mechanik powinien przeprowadzić szczegółową diagnostykę, aby ocenić zakres awarii i zaproponować odpowiednie rozwiązania naprawcze.