Jak dbać o akumulator – błędy, konserwacja, serwisowanie, jak naładować akumulator samochodowy prostownikiem?

Budowa akumulatora

Odpowiednia bateria zapewni pojazdowi odpowiednią ilość energii. Przełoży się to na czas eksploatacji i żywotności akumulatora. Dlatego przy doborze baterii należy uwzględnić zalecenia producenta. Wybrać można akumulator maksymalnie o 10 proc. większej pojemności od wskazań w instrukcji. Zbyt pojemna bateria będzie niedoładowana, co prowadzi do skrócenia żywotności. Następnie niezbędne jest właściwe serwisowanie akumulatora.

Dotyczy to każdej baterii niezależnie od rodzaju oraz parametrów technicznych. Najczęściej spotyka się akumulatory 6 V oraz 12 V. Pierwsze są zbudowane z trzech szeregowo połączonych ogniw zanurzonych w rozcieńczonym kwasie siarkowym (elektrolit). Baterie 12 V mają już sześć ogniw. W budowie akumulatora można wyróżnić następujące elementy:

• Obudowa – blok baterii najczęściej wykonany z polipropylenu. W zależności od liczby ogniw jest złożony z sześciu (akumulatory 12 V) lub trzech cel (6 V). Każda cela to osobna i szczelna komora, bez ryzyka przelewania się pomiędzy strefami.

• Wieczko – pokrywa z labiryntem gwarantująca szczelność akumulatora. Wieczko odprowadza wydzielające się gazy oraz zabezpiecza przed wybuchem. W akumulatorach obsługowych w pokrywie umieszczono odpowietrzniki i korki dające możliwość uzupełnienia roztworu. Szczelnie zamknięte wieczka bez możliwości dolania wody destylowanej znajdują się w akumulatorach bezobsługowych.

• Siatka – kratka wykonana głównie z ołowiu z dodatkiem aluminium, cyny, wapna i srebra. Szkielet podtrzymuje masę czynną i jednocześnie jest przewodnikiem prądu elektrycznego.

• Elektrolit – roztwór kwasu siarkowego, w którym górne krawędzie płyt są zanurzone około 15 mm pod powierzchnią. Elektrolit przewodzi prąd elektryczny między płytami. Za prawidłową gęstość roztworu w pełni naładowanym akumulatorze przyjmuje się wartość 1,28 g/cm³ (dla temperatury na poziomie 25 st. Celsjusza).

• Separator – przekładka zwykle wykonana z tworzywa sztucznego, które nie przewodzi prądu. To element oddzielający płyty dodatnie od ujemnych.

• Ogniwo akumulatora – zestaw płyt dodatnich i ujemnych oddzielonych separatorem.

Płyty dodatnia i ujemna – płyty powstające w procesie pastowania kratki odpowiednio masą dodatnią i ujemną.

Przeczytaj też: “Jaki akumulator do auta – wybieramy akumulator samochodowy”

Jak dbać o akumulator samochodowy – wskazówki

Żeby cieszyć się akumulatorem wystarczająco długo, a standardowa żywotność baterii samochodowej wynosi od 4 do 6 lat, należy stosować się do podstawowych zasad i wskazówek. Takie serwisowanie akumulatora pozwoli wydłużyć jego żywotność:

Najczęstsze błędy popełniane przy eksploatacji akumulatora

Wielu kierowców nieświadomie skraca żywotność akumulatora, popełniając podstawowe błędy. Do najczęstszych należą: pozostawianie włączonych odbiorników prądu (np. świateł, radia) przy wyłączonym silniku, zbyt rzadkie sprawdzanie napięcia i stanu naładowania, zaniedbywanie czystości zacisków oraz ignorowanie objawów rozładowania. Częstym błędem jest także używanie nieodpowiednich prostowników lub ładowanie akumulatora zbyt wysokim prądem, co może prowadzić do przegrzania i uszkodzenia ogniw. Warto pamiętać, że regularna kontrola i właściwa eksploatacja pozwalają uniknąć kosztownych awarii.

• Nie wolno dopuszczać do głębokiego rozładowania akumulatora, co prowadzi do opadu masy czynnej oraz utraty pojemności i mocy rozruchowej. Zaleca się skontrolować napięcie ładowania podczas wymiany, a następnie minimum dwukrotnie w roku, najlepiej przed i po sezonie zimowym.

• Podczas eksploatacji i przechowywania należy doładować częściowo rozładowany akumulator do poziomu 12,6 V. Za odpowiedni uważa się poziom od 12,5 V do 12,8 V (dla akumulatorów 12 V).

• Częstsze sprawdzanie napięcia akumulatorów w samochodach użytkowanych głównie na krótkich dystansach, zwłaszcza w warunkach miejskich.

• Regularne weryfikowanie gęstości elektrolitu, ale jest to możliwe tylko w akumulatorach obsługowych. W temperaturze 25 st. Celsjusza gęstość powinna wynosić 1,28 g/cm³.

Ładowanie akumulatora prostownikiem

Głębokie rozładowanie akumulatora może doprowadzić do pogorszenia parametrów technicznych lub całkowitego uszkodzenia. Zbyt szybkie i głębokie rozładowanie, szczególnie baterii kwasowo-ołowiowej sprawia, że akumulator może się zasiarczyć. Dlatego rozładowaną baterię należy doładować, do czego służy prostownik. Ładowanie można przeprowadzić zwykłym prostownikiem transformatorowym lub inteligentnym impulsowym z mikroprocesorem. Użycie drugiego urządzenia pozwala ładować akumulator w samochodzie bez konieczności odłączania klem.

Przy korzystaniu ze zwykłego prostownika transformatorowego ładowanie trzeba przeprowadzić w pomieszczeniu ze sprawną wentylacją lub w terenie otwartym. Żeby nie doprowadzić do eksplozji, nie można używać otwartego ognia. Należy przy tym stosować się do poniższej instrukcji:

• Wyjęcie akumulatora – najpierw odłącza się klemę ujemną, następnie – dodatnią.

• Oczyszczenie zacisków – już po wyczyszczeniu zacisków, w akumulatorach obsługowych można sprawdzić poziom elektrolitu i uzupełnić braki wodą destylowaną. Nie wolno dolewać kwasu!

• Podłączanie prostownika – pierwszy podłącza się przewód dodatni do klemy plusowej, następnie – ujemny do klemy minusowej.

• Włączanie prostownika – ładowanie akumulatora powinno odbywać się prądem o natężeniu 10 proc. jego pojemności przez 10 godzin (np. prądem 5 A przy pojemności 50 Ah).

Ładowanie należy zakończyć, jeżeli gęstość elektrolitu sięga 1,28 g/cm³. W przypadku akumulatorów bezobsługowych pomoże “magiczne oczko”, które powinno mieć kolor zielony. Zaprzestać ładowania należy także wówczas, kiedy temperatura elektrolitu przekroczy 50 st. Celsjusza.

W przypadku akumulatorów AGM i żelowych należy użyć specjalnych ładowarek. Napięcie końcowe ładowania przy pracy cyklicznej powinno wówczas wynosić 7,25 V (akumulatory 6 V) lub 14,5 V (12 V).

Przeczytaj też: “Rozładowany akumulator – objawy, przyczyny, ładowanie”

Stopień naładowania akumulatora a gęstość elektrolitu

Najlepszym rozwiązaniem są akumulatory bezobsługowe, które z zasady nie wymagają uzupełniania poziomu elektrolitu nawet do 5 lat, a więc na ogół przez cały okres żywotności. Poza tym takie modele często są wyposażone w tzw. magiczne oczko. To prosty aerometr wskazujący poziom elektrolitu. Jeżeli “oczko” jest zielone, akumulator jest naładowany (duża gęstość elektrolitu). Niepokojący jest kolor czarny, który oznacza małą gęstość elektrolitu i rozładowaną baterię wymagającą doładowania. Jeżeli “oczko” świeci się na biało, wskazuje to możliwą nieszczelność i konieczność uzupełnienia poziomu elektrolitu. Serwisowanie takich akumulatorów sprowadza się tylko do mierzenia napięcia i ewentualnego ładowania.

W przypadku akumulatorów obsługowych do zmierzenia gęstości elektrolitu posłużą specjalne urządzenia – aerometr lub refraktometr. Procent naładowania pokazuje poniższa tabela. Warto zaznaczyć, że to odpowiednie wartości dla temperatury otoczenia na poziomie 25 st. C.

Przy niższych temperaturach odpowiednia pojemność akumulatora będzie wyglądać inaczej (80 proc. przy temperaturze 0 st. C, 70 proc. przy -10 st. C, 60 proc. przy -25 st. C). Jeżeli elektrolitu jest zbyt mało, przy niskiej temperaturze może dojść do zamarznięcia roztworu i rozsadzenia obudowy akumulatora.

Przeczytaj też: “Słaby akumulator – objawy, jak sprawdzić?”

Jak podłączyć akumulator?

Proces serwisowania i podłączania akumulatora nie jest szczególnie skomplikowany. Wystarczy trzymać się kilku podstawowych zasad. Oczywiście zawsze należy podłączać baterię rekomendowaną przez producenta pojazdu pod kątem parametrów technicznych.

Przed montażem trzeba dokładnie oczyścić klemy, które powinny być wolne od nalotów i zabrudzeń. Tylko wtedy będą w całości stykać się ze słupkami akumulatora. Ważne, żeby bateria była przymocowana na stałe do samochodu z wykorzystaniem fabrycznego mocowania.

Po montażu pozostaje uruchomić silnik i sprawdzić napięcie ładowania na końcówkach biegunów akumulatora. Posłuży do tego uniwersalny miernik – multimetr. Niezależnie od ilości pracujących odbiorników napięcie ładowania powinno mieścić się w następujących zakresach:

• 6 V – napięcie w zakresie od 6,9 V do 7,2 V.

• 12 V – napięcie w zakresie od 13,9 V do 14,6 V.

• 24 V – napięcie w zakresie od 28 V do 28,8 V.

Sprawdzić należy także upływ prądu przy wyłączonych odbiornikach. Zasada jest prosta: im wyższa wartość, tym szybsze zużycie baterii. Przyjmuje się, że maksymalny pobór prądu w aucie na postoju to 0,05 miliamperów (mA), czyli 0,00005 amperów (A).

Przeczytaj też: “Kontrolka akumulatora – co oznacza, jak się zachować?”

Przechowywanie, serwisowanie i konserwacja akumulatorów

W przypadku regularnie eksploatowanych samochodów serwisowanie akumulatora i konieczność jego przechowywania zachodzi dużo rzadziej. Przede wszystkim muszą się z tym zmierzyć właściciele motocykli. W kategorii aut dotyczy to na przykład samochodów z otwartym dachem. Poza tym może zdarzyć się, że z jakiegoś powodu auto zwyczajnie nie jest eksploatowane przez kilka miesięcy.

Jeżeli trzeba przechować akumulator, należy znaleźć suche i bezpieczne miejsce z temperaturą otoczenia powyżej 0 st. Celsjusza. Sama bateria musi być naładowana, z płytkami całkowicie zalanymi roztworem kwasu siarkowego. O ile zachodzi taka możliwość, akumulator można doładowywać.

Przeczytaj też: “Powerbank rozruchowy, czyli booster z funkcją rozruchu auta. Jak wybrać samochodowe urządzenie rozruchowe?”

Regeneracja czy wymiana. Kiedy wymienić akumulator?

Regeneracja akumulatora to proces, który polega na wymianie starych ogniw na nowe i przeprogramowaniu elektroniki sterującej. Zregenerowana bateria ma właściwości jak fabrycznie nowy akumulator.

Oczywiście częściej dochodzi do wymiany akumulatora. O wcześniejszym doładowaniu, a jeżeli nie przynosi to efektu – regeneracji lub wymianie – warto pomyśleć przy objawach wskazujących na problemy z akumulatorem:

• trudniejszy lub niemożliwy rozruch pojazdu;

• spadek wydajności elektroniki pokładowej (np. mniej intensywne oświetlenie);

• niestabilna praca i awarie systemów pokładowych;

• wybrzuszona obudowa akumulatora;

• napięcie poniżej 12 V.

Oczywiście nie zawsze winny jest akumulator. Jeżeli podczas jazdy na desce rozdzielczej pojawia się kontrolka akumulatora świadcząca o niedoładowaniu, może to być wina alternatora. Inne objawy awarii tego elementu to m.in. problemy z rozruchem silnika, nierówna praca świateł, samoistne wyłączanie się radia, brak zasilania w gniazdku, szybkie rozładowywanie się akumulatora, szum wywołany zużytymi łożyskami oraz odgłosy skrzypienia i piszczenia generowane przez pasek klinowy.

Przeczytaj też: “Wymiana akumulatora – jak wymienić akumulator szybko i bezpiecznie?”

Właściwe serwisowanie akumulatora nie jest więc szczególnie skomplikowane i wymagające, zwłaszcza jeżeli jest to pojazd regularnie użytkowany, w tym na dłuższych dystansach. Natomiast nadal warto kontrolować napięcie i jeżeli zachodzi taka konieczność – doładować baterię. Wydłuży to żywotność akumulatora i pozwoli uniknąć przykrych niespodzianek w postaci problemów z uruchomieniem pojazdu.

zdjęcie: pixabay.com (https://pixabay.com/photos/jumper-cables-battery-engine-car-926308/)

Utylizacja i recykling zużytego akumulatora

Zużyty akumulator samochodowy zawiera szkodliwe substancje, takie jak ołów i kwas siarkowy, dlatego nie wolno go wyrzucać do zwykłych odpadów. Każdy właściciel pojazdu ma obowiązek oddać zużyty akumulator do punktu zbiórki lub warsztatu, który zajmuje się recyklingiem baterii. W zamian często można otrzymać potwierdzenie przyjęcia odpadu, co jest wymagane przy zakupie nowego akumulatora. Dzięki prawidłowej utylizacji chronimy środowisko i unikamy potencjalnych kar.