Jakie prawa na drodze ma pojazd uprzywilejowany?

Pojazdy uprzywilejowane budzą wiele emocji wśród kierowców. Jedni zgodnie z obowiązującymi przepisami ustępują im drogi, inni złorzeczą na polskie prawo i normy kodeksu drogowego, które niekoniecznie sprawdzają się w praktyce. Dziś przypominamy, jakie prawa na drodze mają pojazdy uprzywilejowane i wyjaśniamy, czy każdy wypadek z ich udziałem jest winą zwykłych kierowców, którzy nie ustąpili pierwszeństwa.

Jak definiowany jest pojazd uprzywilejowany?

W przepisach prawa o ruchu drogowym dokładnie określone jest, które pojazdy uważane są za uprzywilejowane. Zgodnie z polskimi normami taki status otrzymuje pojazd wysyłający sygnały świetlne w niebieskim kolorze oraz sygnały dźwiękowe w tonie zmiennym.

Rodzaje pojazdów uprzywilejowanych

Do pojazdów uprzywilejowanych zaliczają się nie tylko karetki, radiowozy i wozy strażackie, ale także pojazdy służb ratowniczych, pojazdy Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Inspekcji Transportu Drogowego, a także pojazdy konwojów przewożących wartości pieniężne. Każdy z nich musi spełniać określone warunki techniczne i używać sygnałów świetlnych oraz dźwiękowych zgodnie z przepisami.

Zaparkowane pojazdy uprzywilejowane nie muszą włączać sygnałów dźwiękowych, a w przypadku kolumn takich samochodów tylko pierwszy i ostatni ma obowiązek włączenia dźwięku oraz niebieskiego oświetlenia.

Pojazd uprzywilejowany – prawa na drodze

Pojazdy uprzywilejowane w niektórych przypadkach mogą nie stosować się do obowiązujących przepisów ruchu drogowego. Chodzi tutaj m. in. o:

Konsekwencje prawne za nieustąpienie pierwszeństwa

Nieustąpienie pierwszeństwa pojazdowi uprzywilejowanemu jest wykroczeniem, za które grozi mandat w wysokości nawet do 500 zł oraz 6 punktów karnych. W przypadku spowodowania kolizji lub wypadku, kierowca może ponieść odpowiedzialność karną, a także zostać pociągnięty do odpowiedzialności cywilnej za wyrządzone szkody. Warto pamiętać, że sądy często surowo oceniają takie przypadki, zwłaszcza jeśli doszło do utrudnienia akcji ratunkowej.

• przekraczanie ograniczeń prędkości

• wyprzedzanie mimo znaków zakazu

• przejazd przez skrzyżowania na czerwonym lub żółtym świetle

• parkowanie w niedozwolonych miejscach

• wjeżdżanie na ulicę pod prąd

Przepisy definiują jednak, że obowiązkiem kierowcy pojazdu uprzywilejowanego jest zastosowanie szczególnych środków ostrożności, aby nie stał się on zagrożeniem dla innych uczestników ruchu drogowego.

Jak kierowca powinien zachować się spotykając na drodze pojazd uprzywilejowany?

Wielu kierowców przeżywa duży stres na widok pojazdu z niebieskim sygnałem świetlnym. Obowiązkiem uczestników ruchu drogowego jest zachowanie się w taki sposób, aby ułatwić mu przejazd. Samochody powinny zjechać z drogi, a na skrzyżowaniu zatrzymać się mimo zielonego światła.

W przypadku skrzyżowań większość kierowców nie ma problemu z odpowiednim zachowaniem. Gorzej sytuacja wygląda na zakorkowanej ulicy, którą bezskutecznie próbuje przejechać karetka pogotowia ratunkowego czy wóz straży pożarnej na sygnale.  Wysokie krawężniki mogą uniemożliwić samochodom zjechanie na pobocze, a brak miejsca na drodze nie pozwala stworzyć przejazdu dla pojazdu uprzywilejowanego. Co zrobić w takiej sytuacji?

Policja podpowiada, aby na widok auta na sygnale odpowiednio wcześniej włączyć kierunkowskaz i zjechać w stronę prawego krawężnika drogi. To pozwoli kierowcy karetki, wozu policyjnego czy strażackiego swobodnie jechać bez obaw, że uczestnik ruchu zmieni swoje zachowanie i nie ustąpi pierwszeństwa.

W przypadku zakorkowanej ulicy sprawdzi się stworzenie wolnej przestrzeni pomiędzy kolumnami samochodów. Wystarczy, że kierowcy na prawym pasie zjadą maksymalnie do prawej krawędzi, a ci na lewym do lewej (można wjechać na pas zieleni).

Warto również pamiętać, że w terenie zabudowanym nie wolno wyprzedzać pojazdów uprzywilejowanych.

A co, gdy dojdzie do kolizji?

W przypadku kolizji drogowej z udziałem pojazdu uprzywilejowanego i zwykłego kierowcy zdarzenie jest dokładnie analizowane. Winę nie zawsze ponosi nieuprzywilejowany uczestnik ruchu drogowego.

Policja dokładnie analizuje, czy kierowca uprzywilejowanego samochodu miał podstawy, aby używać sygnałów oraz, czy zachował odpowiednią ostrożność. Sprawdza się również, czy kierowca drugiego auta miał szansę zauważyć pojazd uprzywilejowany oraz podjął odpowiednie kroki w celu umożliwienia mu przejazdu (zatrzymał się lub zjechał na bok).